Het eeuwige leven is ook geen pretje

Het eeuwige leven is ook geen pretje - Van Akker Vindt 2016

Deze week kwam er een bericht voorbij dat in de omgeving van Groenland een haai gevangen was. Uit onderzoek bleek dat deze de meer dan respectabele leeftijd van 392 jaar had bereikt. Dat is niet mis. Ik vond bejaarde schildpad Lonesome George die tot een paar jaar geleden op de Galápagos rondstruinde en ruim honderd werd al pretty amazing. Maar er zijn bazen en bovenbazen, zo blijkt. Ik herinner me dat er ook nog iets werd geroepen over een koikarper die 225 was geworden. Er werd bij vermeld dat wij mensen voorlopig geen kans maken om deze haai of koikarper naar de kroon te steken. Wij zijn namelijk warmbloedig (al zou je dat van sommige mensen niet zeggen) en verbranden het vege lijf daarmee bijna letterlijk sneller dan die kois of die haai.

Vrouwen worden ouder dan mannen, maar in slechtere gezondheid

Als soort zijn we succesvol, maar serieus oud worden doen we niet: op dit moment is de oudste mens volgens Wikipedia een Italiaanse die ruim 116 jaar oud is. En nog even verder in de cijfers duikend, was de gemiddelde leeftijd bij sterfte in Nederland ruim 78 jaar voor alle Nederlanders, ruim 75 voor de heren en ruim 80 voor de vrouwen. Vrouwen lijken daarmee het sterkste geslacht, maar wanneer je kijkt naar de resterende gezonde levensverwachting, lopen de cijfers van mannen en vrouwen nauwelijks uiteen. Lonesome GeorgeVrouwen worden dus uiteindelijk wel ouder, maar zijn eigenlijk veel langer ziek. Niet zo’n goede deal voor de chickies dus. Ahum.

Levensverwachting stijgt wereldwijd in vlot tempo

Als soort zijn we wel succesvol, dankzij betere hygiëne, meer welvaart, scholing enzovoort zijn we volgens deze teller met ruim 7, 4 miljard (7.443.020.263) mensen op deze aardkloot. Er zijn op het moment van schrijven vandaag al 137.898 kindjes geboren, 57.770 mensen gestorven en de wereldbevolking is met 80.191 toegenomen. (De goede opletter ziet dat deze cijfers niet perfect bij elkaar optellen. Dat komt doordat die tellers zo snel gaan, dat er niet tegen op te schrijven valt! Excuus voor deze dwaling). Volgens prognoses van de Verenigde Naties zal de wereldbevolking pas aan het einde van deze eeuw stoppen met groeien. Tegen die tijd zijn we met 10 miljard mensen. Voorlopig groeien we nog even door en ik zal in mijn leven die demografische kanteling vermoedelijk niet meer meemaken.

Singulariteit en onsterfelijkheid

Singulariteit en onsterfelijkheid - Van Akker Vindt 2016In het rijke westen zijn er bovendien nog mensen die geloven dat we steeds onsterfelijker worden doordat mens en techniek zullen versmelten. Singulariteit heet dat en dat zou bijvoorbeeld kunnen betekenen dat we met hele kleine chips in de bloedbaan doorlopend ons lijf en alle waarden kunnen monitoren, bijsturen en waar nodig oplappen en dat we onderweg zijn naar het eeuwige leven. Dan zouden er nog steeds mensen bijkomen, maar zou er niemand meer sterven. Van de ene kant heel fijn, want het liefst willen we natuurlijk niemand missen die we liefhebben. Maar aan de andere kant heeft zo’n toekomstbeeld toch ook een licht bitter dystopisch bijsmaakje.

De aarde als krioelend mierennest van mensen

Het wordt dan namelijk nogal druk op deze planeet. Als succesvolle soort nemen we nu al behoorlijk wat ruimte in en zeker de laatste 100-150 jaar heeft dat de planeet weinig goed gedaan. Techno-optimisten denken dat we voor problemen als vervuiling, grondstoffenverbruik, water- en voedselschaarste wel allemaal slimme oplossingen zullen verzinnen. En misschien is dat ook wel zo, maar dat we dan nog steeds met zijn allen op datzelfde kleine kluitje zitten verandert feitelijk niet. Toen ik nog jong en onbezonnen was, reisde ik eens een jaartje door Australië, toen en vermoedelijk ook nu nog een van de meest verstedelijkte landen ter wereld. Naast die steden heeft Australië ook veel ruimte voor wie toch zo nu en dan aan die –overigens ruim opgezette- steden wil ontsnappen. Als wij als soort zo kneiterhard blijven doorgroeien, zitten we straks met zijn allen in een groot krioelend mierennest, waar geen ontsnapping mogelijk is. Overal altijd mensen om je heen, hoe ver je ook reist. Natuurlijk kunnen we ons territorium uitbreiden door op termijn in een tent op Mars gaan wonen ofzo, maar ik vind dat niet een heel erg aantrekkelijk alternatief en sla zelf liever even over, ook als het per ongeluk nog in mijn leven zou gebeuren. krioelend mierennest van mensen - Van Akker Vindt 2016Heb ik een alternatief? Nee. Iedereen kan en moet zelf zijn of haar lijf en leven naar eigen inzicht inrichten en iedereen kan naar eigen inzicht kindertjes in de wereld zetten. Op wat uitzonderingen na, zou ik niet aan dat recht willen tornen. Maar toch…

Toch maar een (g)een kind politiek?

Misschien moeten we die wens voor een eeuwig leven lekker laten voor wat het is. Op een gegeven moment word je waarschijnlijk toch enorm blasé. Dan heb je echt alles al een keer gezien en verlies je misschien ook je drive. Alles wat immers vandaag of volgend jaar niet lukt, kan over honderd jaar ook nog wel.. Mij lijkt het niks. En dichterbij huis: moeten we er met zijn allen wel ongebreideld nieuwe mensjes bij maken? Of zou een (g)een kind politiek toch ook voordelen kunnen hebben? Want, eerlijk is eerlijk: ik zie die bevolkingsgroei naar 10 miljard helemaal niet zo zitten. En jij?

koi karpers kunnen 225 worden - Van Akker Vindt 2016

De Mechanische Turk als virtuele on demand gastarbeider

The Mechanical Turk als dystopische uitkomst van marktwerkingsevangelie Van Akker Vindt 2016

Enige tijd geleden hoorde ik er voor het eerst van. De Mechanische Turk. Ik vind het zelf niet direct gezellig klinken en eerlijk is eerlijk: dat is het (volgens mij) ook niet. Mechanical Turk is een platform van Amazon waarop mensen werk kunnen aanbieden dat nog niet door robots, of preciezer: door slimme software kan worden gedaan. Je moet bijvoorbeeld plaatjes coderen, of aangeven hoe een woord in een zin wordt gebruikt en daar krijg je dan per woord een habbekrats voor. Het mag duidelijk zijn: ik ben niet onder de indruk. Om te beginnen vind ik de naam al een beetje raar.

Rotklusjes opknappen die de computer nu nog laat liggen

Bij de naam Mechanical Turk en het feit dat je als Mechanische Turk klusjes mag opknappen voor weinig geld die computers (nu nog) laten liggen, kan ik niet anders dan denken aan de Turkse (en andere) gastarbeiders die ongeveer een halve eeuw geleden naar Nederland kwamen. Ook die mochten voor een habbekrats klusjes opknappen die de Nederlanders lieten liggen. Na even zoeken op het wereldwijde web blijkt het platform vernoemd te zijn naar een raar mechanisch schaakapparaat, waar een Turk uitsteekt, die er –compleet met tulband- een beetje uitziet als de ouderwetse gapers die je nog bij sommige drogisterijen ziet. Op filmpjes op YouTube kan je zien hoe een replica van “The Turk” een menselijke schaker verslaat terwijl hij vervaarlijk met de ogen rolt. (Best entertaining, moet ik toegeven!) Blijkbaar heeft het in die zin niet met gastarbeiders te maken, maar tóch loop ik er niet warm voor.

Amazon’s Mechanical Turk is een platform voor lousy en precair werk

Het werk op Mechanical Turk bestaat uit, zoals ze in het Engels zeggen ‘lousy jobs’ dus werk dat precair is en feitelijk wereldwijd wordt aanbesteed op een online platform waarbij je per minitaakje een paar cent betaald krijgt. Hoewel Amazon deze lullige miniklusjes een ‘HIT’ noemt, houd ik ze liever buiten mijn hitparade. HIT is een afkorting die staat voor “Human Intelligence Task”, die weliswaar menselijke intelligentie vergt, maar verder weinig diepgang heeft. Artificial artifical intelligence noemt Amazon dat zelf, dus kunstmatige kunstmatige intelligentie, die je aldus Amazon on demand naar believen kan op- of afschalen. Getver. Natuurlijk wordt het werk op zo’n manier uitbesteed dat degene die het werk doet opdrachtnemer is en wordt op die manier allerhande wetgeving handig omzeild. Een opdrachtnemer is immers geen werknemer en daarmee vogelvrij.

De mens als robot paradox Van Akker Vindt 2016

De mens-als-robot-paradox bij Mechanical Turk

Niet alleen het feit dat het om precair werk gaat geeft mij een viezig smaakje in de mond, maar ook het feit dat mensen door dit systeem eigenlijk worden gereduceerd tot.. Ja tot wat eigenlijk? Ik kan het bijna niet benoemen. Het mag dan gaan om zogenaamde Human Intelligence Tasks, maar paradoxaal genoeg reduceer je de mens tot de meest basale robot waarbij alle menselijke waardigheid het onderspit delft. Het gaat hier niet om schroefjes draaien, maar om het mindless voor weinig geld oplossen van stupide taakjes, die blijkbaar vooralsnog niet goed genoeg of niet goedkoop genoeg door software kunnen worden uitgevoerd. Als dit vooruitgang is, loop ik er in dit geval even niet zo heel erg warm voor. We mogen dan in het rijke Westen -ook ik!- praten over zinvol werk, autonomie, jobcrafting enzovoort, maar ondertussen zitten er blijkbaar mensen her en der op deze aardkloot voor weinig geld ergens deze kleine rotklusjes te doen.

The Mechanical Turk als dystopische uitkomst van marktwerkingsevangelie

Marktwerking is het evangelie dat in neo-liberale bijbel wordt verkondigd. De onzichtbare hand Smith werkt in een overbevolkte, ongelijke en geglobaliseerde wereld even niet zo lekker meer. Dat willen we –ook in Nederland- liever nog even niet zien. Met alle gevolgen van dien. The race to the bottom is niet alleen een denkbeeldige dystopie, maar die bestaat al in de vorm van Amazon’s Mechanical Turk. Daarmee vergeleken is die eng om zich heen kijkende mechanische schaakturk uit dat YouTubefilmpje hieronder eigenlijk nog enorm gezellig!

Ruim 40 duizend keer bezocht: de top 10 allertijden

Robots en technologie blijven hot op Van Akker Vindt 2015

Het afgelopen etmaal haalde dit blog waarmee ik ruim 3 jaar geleden mee begon zijn 40 duizendste verjaardag. Omdat ik in een column van Pierre Geelen las, dat in de wereld van de media elke verjaardag gevierd dient te worden en omdat ik het zelf heel leuk vind daarom dit overzichtsblogje. Het is immers snel gegaan de laatste maanden.

Van jubel-leum naar de top 10 allertijden

Eind mei schreef ik ook een jubel-leum blog en het is nu net de tweede helft van december. Inmiddels zijn er vast een paar trouwe lezers die weten dat ik bij zo’n jubileum op een rij zet welke blogs het meest in de smaak vielen tot nu toe. Op de radio is de top 2000 allertijden, met gouwe ouwe, maar ook veel oude en sleetse nummers wat mij betreft. Volgens mij geldt dat niet voor het overzichtje verderop in dit blog. 

Robots en technologie blijven hot hot hot

In 2013 schreef ik welke banen zouden verdwijnen door technologische ontwikkelingen en nog steeds lees ik veel over robots. Ik ben niet de enige die dit interessant vindt. Ook het Rathenau instituut en de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid publiceerden er dit jaar wat literatuuronderzoek op dit vlak.

Duurzame inzetbaarheid en de arbeidsmarktpositie van ouderen

Ook verschillende blogs die gaan over inzetbaarheid, de positie van de leidinggevende, de employability van oudere werknemers en tips om aan een baan te komen blijven veel gelezen. Voor de blogs over inzetbaarheid is dat fijn, voor de blogs over de oudere werknemers die het zo lastig hebben, is het vooral jammer dat het nog steeds nodig is hier aandacht aan te besteden. Ik kan er goed mee leven, wanneer die blogs vooral geschiedkundige waarde krijgen. Helaas is dat nog niet het geval.

Een klein uitstapje naar een klein huisje

tiny house van akker vindt 2015Verder schreef ik in de zomer van 2015 een blog over zogenaamde tiny houses en de hele beweging die erachter zit, compleet met plaatjes. Ook dit onderwerp, hoewel op dit blog toch een soort uitstapje van de ‘mens-en-werk-blogs’, bleek enorm populair. Ik snap dat ook wel. Niet alleen zien die huisjes er echt übercute uit, je hoeft je ook niet diep in de schulden te steken en kan daarmee een zekere mate van vrijheid behouden. En laten we wel wezen: vrijheid smaakt best lekker na een economische recessie waarbij heel veel huizen onder water zijn komen te staan. Inmiddels lijkt zich in delen van het land alweer een versie nieuwe huizenbubbel (Amsterdam!) te ontwikkelen, dus als het een beetje tegen zit, herhaalt de geschiedenis zich nog eens op zijn gemakje. Ook dat is niets nieuws.

Top 10 allertijden op Van Akker Vindt

Goed. Genoeg gezegd. Hier dan een overzicht met de tien meest gelezen blogs tot nu toe:

  1. Deze banen verdwijnen door technologische ontwikkelingen
  2. Veertig het nieuwe dertig? Niet op de arbeidsmarkt
  3. Tiny houses en een pleidooi voor een groots leven
  4. Smartphonegebruik negatief voor werk-privébalans en gezondheid
  5. Oudere werknemer heeft last van negatieve beeldvorming
  6. Direct leidinggevende heeft de sleutel tot duurzame inzetbaarheid in handen
  7. Baan zoeken? Bezint eer ge begint!
  8. Nevermind de Polen! Robots nemen ons werk over!
  9. Zwartepieten over Zwarte Piet
  10. Interview: Wajong: Anne leeft met labels, deel I

Ik vind het enorm leuk dat mijn blog bij veel mensen in de smaak valt. Nog even en dan is het kerst, ik wens jullie mooie dagen toe met veel warmte en blijheid.

fijne feestdagen van akker vindt 2015

Komt u ook zo happy uit de Grote Recessie?

Clap along if you feel like a room without a roof Van Akker Vindt 2014

Clap along if you feel like a room without a roof”

Herken je die oorwurm van Pharell Williams? Hij heet ‘Happy’ en staat wanneer ik dit schrijf alweer bijna drie kwart jaar in de vaderlandse hitparades. Good for Pharell natuurlijk, maar ook voor ons want de blijheid slaat genadeloos toe wanneer je het hoort. Misschien is het toeval, maar volgens mij is Nederland – achteraf gezien – ook ongeveer drie kwart jaar uit de recessie. Dat is alvast genoeg om vrolijk van te worden, want vijf jaar recessie was natuurlijk lang zat. Heel hard hoeven we ook nog niet te juichen, want die arbeidsmarkt die ziet er voorlopig nog helemaal niet zo rooskleurig uit. De media hebben sinds het begin van dit jaar vol gestaan met fabrieken die gingen sluiten en mensen die op straat kwamen te staan en ook jongeren en schoolverlaters komen verdomd lastig aan de bak. Maar staan de jongeren die tijdens die recessie voor het eerst de arbeidsmarkt betraden ook anders in het leven en meer specifiek in hun werkzame leven? Dat vroeg mevrouw Bianchi zich ook af, ze zocht het uit en ze publiceerde daar eind 2013 over.

Tevredener met baan ook als die minder opbrengt

Bianchi pakte er de gegevens bij van drie verschillende grootschalige onderzoeken in de Verenigde Staten van Amerika en concludeerde dat hoogopgeleiden die de arbeidsmarkt betraden ten tijde van ‘De Grote Recessie’ tevredener met hun werk waren dan hun soortgenoten die hun eerste schreden hadden gezet tijdens economisch goede tijden. Bianchi hield daarbij rekening met verschillende branches en keuzes die mensen hadden gemaakt op loopbaangebied en becijfert dat de arbeidsmarktbetreders in recessietijd ook nog steeds tevredener zijn als ze minder verdienen dan de cohorten die in betere tijden op de arbeidsmarkt kwamen. Bovendien houdt die extra baantevredenheid ook stand lang na dat de recessie over is, blijkt uit haar cijfers waarin ook gegevens zijn meegenomen van die andere crisis uit de tachtiger jaren van de vorige eeuw.

Hoera voor mentale halfvolle glazen

Die extra dosis tevredenheid wordt wellicht verklaard door de derde set longitudinale gegevens die Bianchi analyseerde, want daaruit blijkt dat mensen die in economisch beroerde tijden voor het eerst een serieuze baan zoeken, zich relatief minder bezig houden met nadenken hoe ze het beter hadden kunnen doen en ze zijn dankbaarder voor hun werk en het feit dat ze überhaupt werk hebben. Ze kijken dus meer naar wat ze wel hebben, dan naar wat ze niet hebben en een mentaal halfvol glas is nou eenmaal beter voor de mens dan het zich richten op dat deel van het glas dat nog gevuld had kunnen of moeten worden. En die lege ruimte in dat glas is er natuurlijk wel degelijk in barre economische tijden: de eerste banen die mensen weten te krijgen, zijn vaak slechter van kwaliteit, bijvoorbeeld een lager niveau en slechter betaald, dan wanneer zij in economisch florerende tijden de eerste stappen in hun loopbaan hadden gezet.

Never mind the Joneses!Never mind the Joneses  Van Akker Vindt 2014

Misschien maakt een recessie in die zin mensen wel bescheidener en nederiger in positieve zin en misschien ook wel wat minder materialistisch. Natuurlijk bestaat het ‘sociale’ internet 2.0 inmiddels al een kleine 10 jaar ofzo, maar ik vraag me af of het toeval is dat er nu sites zijn waar je een auto kan huren van iemand bij je in de buurt (Snappcar) die hem toch niet elke dag gebruikt, gereedschap of andere spullen kan lenen (Peerby) enzovoort. Niet langer ‘keeping up with the Joneses’ en proberen net zoveel spullen te bemachtigen als de mensen om je heen, maar delen waar dat kan en uit te gaan van jezelf en niet mee te gaan in een consumptistische maalstroom waar je per saldo niet gelukkiger van wordt.

De Skidelsky’s en de economie van het genoeg

Misschien is dit al een beetje het actieve burgerschap, de empowerment en de participatiesamenleving die de regering predikt. Maar.. dan met minder verspilling en minder consumentenbestedingen en dat laatste zal Rutte dan wel weer niet zo leuk vinden. Bovendien is dit iets wat van de mensen zelf komt en dat voelt toch wel een beetje anders dan die zogenaamde participatiesamenleving die Mark en Diederik ons uit bezuinigingsoverwegingen in de maag splitsen. En ik? Ik vind het zo gek niet, die economie van het genoeg. De Skidelsky’s halen in hun – wat mij betreft – geniale boek ‘How much is enough?’ uit 2012 de econoom John Maynard Keynes (u kent hem vast nog wel van het multipliereffect dat u werd onderwezen op de middelbare school) aan die voorspelde dat de mensen op een gegeven moment genoeg welvaart zouden hebben en dat dit door techniek en economische groei op den duur zou leiden tot een 15-urige werkweek. Niet omdat de mensen lui zouden zijn, maar omdat de mensen op een gegeven moment gewoon niet meer nodig hadden om een beetje lekker van te leven.

Herverdeling van werk, welvaart en welzijn?

De voorspelling van Keynes is niet uitgekomen, niet in de laatste plaats omdat er voor veel mensen blijkbaar niet zoiets als een ‘genoeg’ is. Maar toch: GroenLinks bepleit inmiddels een 32-urige werkweek, vermoedelijk met de gedachte dat een herverdeling van werk ook tot een herverdeling van welzijn en welvaart zal leiden. Of die uurtjes minder een op een aan anderen toekomen is maar de vraag, want misschien wordt dezelfde hoeveelheid werk wel in minder uren geperst. Dat zou zomaar kunnen. Maar laten we wel wezen: de kans is groot dat er in de toekomst minder werk zal zijn. De globaliserende wereld wordt steeds kleiner, werk wordt ge-outshored en ge-reshored naar en van landen met lagere lonen en werk wordt bovendien in toenemende mate overgenomen door robots en steeds slimmer wordende software. Is dat erg? Nee, mensen kunnen ook een zinvol leven kunnen leiden wanneer ze minder werken.

Groener gras aan de andere kant van de recessie

In de vorige eeuw zorgden de gegoede burgerij en de adel ervoor dat de arbeiders wat om handen hadden in hun schaarse vrije tijd, zodat ze geen amok zouden maken. De openbare orde diende immers niet verstoord te worden en zo kwamen er aan het begin van de twintigste eeuw verschillende sport- en gezelligheidsverenigingen met mooie stichtelijke namen. Wat dacht u bijvoorbeeld van vrouwenvereniging DEV/’Door Eendracht Verbonden’ of de voetbalverenigingen Viboa/’Voetballen is bij ons aangenaam’ en de AGOSV/’Apeldoornse Geheelonthouders-voetbalvereniging Steeds Voorwaarts‘? Maar: de wereld is niet meer die van honderd jaar geleden. Er zijn andere alternatieven. Ledigheid is niet zonder meer des duivels oorkussen. Het feit dat er in toenemende mate ruimte is voor discussies over minder werken en het onvoorwaardelijk basisinkomen, vind ik schone winst. Die veranderde houding, de deeleconomie en de technologie die dat mogelijk maken, kunnen ervoor zorgen dat we minder hoeven te werken en meer kunnen léven. Misschien met minder geld, maar wel met oog voor dat wat we wel hebben. Vooral ook immaterieel. Het hebben van halfvolle glazen is misschien zo erg nog niet. Net zoals werken om te leven in plaats van andersom. We zouden, net als die schoolverlaters en afstudeerders uit de eerste alinea zomaar eens kunnen zien dat het gras aan deze kant van de recessie groener blijkt te zijn en ineens zomaar verdomd happy kunnen worden… 

 

Groener gras aan deze kant van de recessie Van Akker Vindt 2014

 

 

PS: voor als je nog even niet zo happy bent of onder een steen hebt geleefd en het nummer nog altijd niet kende, hier bij wijze van service voor blijmakendheid de officiële video voor ‘Happy’ van Pharell Williams als instant happiness booster, doe er je voordeel mee!

 

 

Zwartepieten over Zwarte Piet

Zwartepieten over Zwarte Piet - Van Akker Vindt 2013

Je kan er de klok op gelijk zetten. Elk jaar in de winter slap geouwehoer rond een wak op de route voor de Elfstedentocht zodra het een keer vriest. En elk jaar de vaste discussie over of Zwarte Piet racistisch is tegen de tijd dat de bomen kaal worden. Tot dit jaar hield ik me er niet zo mee bezig en had ik hetzelfde beeld dat veel Nederlanders volgens mij hebben. Namelijk: ik heb nooit racistische associaties gehad bij Zwarte Piet. Dat was immers gewoon degene die het grote boek van Sinterklaas droeg en pepernoten strooide? Niks aan het handje dus en ik parkeerde het in de afdeling ‘Storm in een glas water’ waar ik veel in parkeer dat zich in de Nederlandse media afspeelt. Ook toen de discussie dit jaar steeds verder oplaaide had ik me eigenlijk voorgenomen me er niet in te mengen, maar ik stap daar vanaf en doe voor deze ene keer ook een duit in het zakje. Ik las namelijk zo’n anderhalve week geleden voor het eerst iets waardoor ik mijn basishouding van ‘onschuldig kinderfeestje’ en ‘mediahype’ toch moest nuanceren.

Eenzaam en ongemakkelijk bij Sinterklaas en zijn knecht

In de Volkskrant had iemand een stuk geschreven over dat zijn -dacht ik- Creools-Surinaamse vrouw zich vroeger als enige donkere kindje in de klas heel erg eenzaam en ongemakkelijk had gevoeld bij het jaarlijkse Sinterklaasfestijn. Hij had naar aanleiding van die opmerking van zijn vrouw ook een donker schoolvriendje van vroeger gebeld en die bevestigde dat het ook voor hem ook onaangenaam was om die zwartgeschminkte Pieterbazen te aanschouwen. Dat zette mij wel aan het denken. Als volwassene kan je al of niet zoiets misschien nog proberen te relativeren of zeggen dat Zwarte Piet is losgezongen van zijn historische context. Maar als kind kan je dat niet en ik kan er niet achterstaan dat die kinderen zich onnodig gekwetst worden onder het mom van ‘het is traditie’, ‘het is een kinderfeest’ of ‘het is onschuldig’.

Traditie rond Zwarte Piet schuurtZwarte Piet lijkt inderdaad wel verdacht veel op de Moorse knechten die op oude schilderijen te zien zijn - Van Akker Vindt 2013

Tegelijkertijd verbaas ik me over de felheid waar in Nederland het debat wordt gevoerd aan beide kanten. Sommigen vinden het vooral linksige p(r)ietpraat van de hoofdstedelijke grachtengordelbewoners en dat valt nog relatief mee. Maar er wordt ook niet geschuwd om de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust aan te halen en dan vraag ik me af of dat nou nodig is en of dit de meest effectieve manier is om anderen te doen inzien dat die traditionele Zwarte Piet wel degelijk een beetje schuurt. Zwarte Piet lijkt inderdaad wel verdacht veel op de Moorse knechten die op oude schilderijen te zien zijn met hun felgekleurde pofbroeken. Daar is geen ontkennen aan, ook als veel Nederlanders die associatie al heel lang niet (meer?) hebben en er verder niet zoveel mee bedoelen. Maar ook onbedoelde dingen kunnen kwetsend zijn.

‘Blijf van onze Zwarte Piet af!’

Het argument dat het een kinderfeest is en daarmee onschuldig verandert daar niets aan. Dat kan nooit een excuus zijn. Datzelfde geldt ook voor de nationalistische inslag dat het een traditie is. De enorme populariteit van de Facebookpagina Pietitie (ik vind hem ‘niet leuk’) onderstreept het gevoel van veel Nederlanders dat ze vooral van ‘onze Pieten af moeten blijven’ en dat het een traditie is en aan tradities moet je blijkbaar niet komen. Dat is natuurlijk een beetje schijnheilig want wij van de polder zijn niet te beroerd om met onze domineementaliteit anderen op hun fouten te wijzen.

Traditie als argument wordt selectief gebruikt

We vinden het volkomen logisch dat er geen zogenaamde heksen meer worden verbrand en kunnen ons niet voorstellen dat dat ooit wél zo was. En terug in onze tijd zijn we in het algemeen bepaald niet gecharmeerd van tradities zoals bijvoorbeeld de walvisjacht in IJsland en Japan, vrouwenbesnijdenis in verschillende Afrikaanse landen of stierenvechten in Spanje. In die gevallen zijn we -how convenient- wél van mening dat het feit dat het een traditie betreft, deze gebruiken niet rechtvaardigt en dat we deze zaken niet ethisch kunnen verantwoorden in deze tijd. 

We zijn niet gecharmeerd van tradities zoals stierenvechten in Spanje - Van Akker Vindt 2013Maar als het op een open debat over Zwarte Piet aankomt, zijn we een stuk minder redelijk en rationeel. Jammer, want volgens mij hebben de critici wel degelijk een punt. Ondanks dat vraag ik me ook af of dit debat nou iets is waar de VN zich in moet verdiepen en hoe objectief het onderzoek van een werkgroep is als die blijkbaar op voorhand haar mening al klaar lijkt te hebben.

Alles bij het oude houden vanwege goede herinneringen?

Ik begrijp de ophef wel, veel Nederlanders hebben er nooit bij stilgestaan welk gevoel Zwarte Piet kon oproepen bij onze donkergekleurde medelanders. Veel mensen hebben namelijk zelf goede herinneringen aan Sinterklaas en Zwarte Piet en willen vooral dat dat zo blijft. De Sinterklaastraditie wordt bovendien typisch Nederlands ervaren en dat anderen daar kritiek op hebben, valt niet altijd in goede aarde. Dat snap ik wel. Maar toch wil ik aan al die leukvinders van ‘Pietitie’ eens vragen of ze zich een beetje kunnen proberen in te leven in mensen die zich wél gekwetst voelen. Zo moeilijk is dat toch niet om je voor te stellen? Zijn onschuld, kinderfeest en traditie dan echt argumenten die dat rechtvaardigen?

Loslaten van gewoonten die niet meer werken

Los van wat ik vind en wellicht een minderheid van grachtengordeldwellers, denk ik dat met de doorlopende discussie het draagvlak voor Zwarte Piet uiteindelijk zal afkalven en Zwarte Piet ofwel zal verdwijnen ofwel veelkleurige collega’s krijgt. Ik denk niet dat dat erg is. Als mens en als volk laten we wel vaker ingesleten gewoonten los die in na verloop van tijd niet meer werken. Zo gaan die dingen nou eenmaal. Maar wat moeten we er in de tussentijd mee? Ik zou het jammer vinden als mensen die als Zwarte Piet de straat op gaan, straks worden opgepakt omdat ze racistisch zouden zijn. Ook als er mensen zijn die dat zo ervaren, is dat – daar ben ik van overtuigd- niet de intentie van het merendeel van de Pieten in kwestie. Misschien kunnen we komen tot een mooie overgang door stukje bij beetje wat meer gekleurde Pieten aan Sint’s assistententeam toevoegen.
Kinderen maakt het helemaal niets uit welke kleur de helpers van Sinterklaas hebben - Van Akker Vindt 2013Kinderen maakt het helemaal niets uit welke kleur de helpers van Sinterklaas hebben en die vinden het prima als er ook blauwe, roze of groene Pieten zijn. Het zijn de volwassenen die stennis maken. Niet de kinderen. 

Zoek een vorm die voor álle kinderen een feest is

Ik denk dat het een kwestie van tijd is voor we als volk hierop terugkijken en ons – net als bij die heksenverbrandingen – niet meer kunnen voorstellen dat we ooit Zwarte Piet zo hebben bevochten. We zullen ons erover verbazen dat we niet konden inzien dat anderen er wel een probleem mee konden hebben. Misschien duurt het tien of twintig, of misschien veertig jaar voor het zover is. Ik kan niet in de toekomst kijken, maar ik denk dat die ontwikkeling uiteindelijk onafwendbaar is in een multiculturele globaliserende wereld. Laten we ervoor zorgen dat we een vorm vinden waarbij Sinterklaas en zijn knechten voor álle kinderen een feest zijn, daar zijn we niet slechter mee af volgens mij. En om nog even terug te komen op die Elfstedentocht uit het begin van dit stukje: van de traditie om de kranten ermee vol te schrijven en journalisten naast wakken te parkeren zodra het een keer vriest, kunnen we probleemloos integraal afscheid nemen. Daarvan zal werkelijk níemand wakker liggen. 

Laten we ervoor zorgen dat we een vorm vinden dat Sinterklaas en zijn knechten voor álle kinderen een feest zijn Van Akker Vindt 2013

Gerelateerde berichten

Dit blog: een tussenstand na 5 duizend bezoekjes

Veel leesplezier nogmaals! Van Akker Vindt 2013

Op 5 oktober 2012 schreef ik het eerste artikel met de titel ‘Uitgeperst’ voor dit blog over de positie van Jolande Sap na de verkiezingsnederlaag van GroenLinks eerder dat jaar. Een uitstekende timing zo bleek, want enkele uren na publicatie maakte Jolande Sap bekend dat ze zich terug trok als fractievoorzitter van diezelfde partij. Sindsdien zijn er verschillende blogberichten bijgekomen en na ruim 5 duizend bezoekjes vind ik het een mooi moment om een korte tussenstand te publiceren.

Ziehier de 10 meest gelezen berichten tot nu toe:

  1. Deze banen verdwijnen vóór 2025 door technologische ontwikkelingen
  2. Sociaal akkoord: is de vakbeweging onderdeel van de oplossing of van het probleem?
  3. Oudere werknemer heeft last van negatieve beeldvorming
  4. Direct leidinggevende heeft de sleutel tot duurzame inzetbaarheid in handen
  5. Vierkantjes en rondjes- over de (r)evolutie van het aanpassen van de taak en functie aan de werknemer in plaats van andersom
  6. A girl named Poekelien
  7. Smartphonegebruik negatief voor werk-privébalans en gezondheid
  8. Uitgeperst
  9. De republiek die je hoopte dat zou komen
  10. I-deals als maatwerk in de polder: koorddansen voor gevorderden

Ik vind het enorm leuk dat inmiddels toch al zoveel mensen mijn blog hebben weten te vinden en het ook veel leuke discussies heeft opgeleverd op bijvoorbeeld Twitter. Tot zover deze tussenstand. Veel leesplezier nogmaals!

 

Deze banen verdwijnen vóór 2025 door technologische ontwikkelingen

We hebben allemaal al gehoord van die ronde stofzuigrobots die hun eigen gang gaan. Deze week stond nog in de krant dat een thuiszorgorganisatie uren per week aan inzet van medewerkers bespaarde door zo’n apparaat bij cliënten thuis neer te zetten. Maar hoe zou het zijn als een robot de vaatwasser uitruimt, de was opvouwt en je en passant nog even een biertje brengt? Zou best lekker zijn om zo’n ding door het huis te hebben zoeven, nietwaar? En wat verder van je bed of eigenlijk juist dichterbij een robot die je in en uit bed tilt? Er zijn al prototypes van, dus het kan. Nu nog niet zo ideaal als we ze zouden willen en nog niet zo betaalbaar als we zouden willen, maar dat is vermoedelijk een kwestie van tijd.

En robots als kille vechtmachines? We kennen het uit sci-fi films en uit iets gezelligere films als the Incredibles, waar de teleurgestelde no.1 fan Syndrome een ultieme vechtmachine Omnidroid bouwt die automatisch sterker, slimmer en behendiger wordt door de tegenstand die hij krijgt. Het eerste pistool dat je met een 3D printer kan maken is al ontworpen en op internet zijn al petities te vinden om te voorkomen dat dit waarheid wordt, om te voorkomen dat mensen straks door kille berekenende machines worden aangevallen.

Onvoorspelbare of onvoorstelbare toekomst?

Feit is dat ons leven drastisch zal veranderen door robots en andere technologische ontwikkelingen. Ik had me 15 jaar geleden ook niet kunnen voorstellen dat we allemaal met zakcomputertjes zouden rondlopen die sneller zijn dan de desktops met die enorme monitors die we toen hadden. Maar de meeste mensen die ik ken lopen wél degelijk rond met zulke computertjes, in de vorm van een smartphone of tablet en dat vinden we doodnormaal. Net zoals we ons nu niet kunnen voorstellen dat misschien over een paar jaar veel mensen met zo’n raar Google Glass montuurtje over straat zullen kuieren.

De vierde singulariteit?

In het vorige blog gaf ik al aan dat robots ons werk zouden overnemen en dat dat ook gevolgen heeft voor de toekomstige verdeling van arbeid en inkomen en dus we een list moeten verzinnen om een fatsoenlijke levensstandaard voor een ieder te garanderen. Higgins noemt het innemen van arbeidsplaatsen door robots de vierde singulariteit. Er zijn er dus nog minimaal drie andere vormen van singulariteit, die door deskundigen op dit gebied worden bediscussieerd.

Singulariteit?

De eerste vorm van singulariteit gaat over het moment dat robots net zo intelligent worden als mensen. De meeste deskundigen denken dat dit moment zich zal voordoen in 2017, dus over vier jaar. Onvoorstelbaar? In 2011 won een robot van IBM al van mensen in de Amerikaanse tv-quiz ‘Jeopardy’ en men denkt dat dit kunstje op korte termijn wel op te schalen is. De tweede vorm van singulariteit is het moment dat robots zelfstandig zouden besluiten dat mensen overbodig zijn en ze daarom proberen uit te roeien. Gezelligheid en voer voor science fiction films. De derde variant komt heel toepasselijk uit Star Trek en wordt ‘kwantum singulariteit’ genoemd en gaat over het punt in tijd en ruimte dat normale natuurkundige wetten niet meer van toepassing zijn. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat dit ook mijn voorstellingsvermogen te boven gaat. En de vierde vorm van singulariteit is dus dat robots en computers je werk overnemen. Of dat nou de ultieme droom of een doemscenario is, hangt er vanaf hoe wij onze samenleving inrichten en welke kaders wij scheppen voor die robots.

Deze banen worden bedreigd door technologie

Higgins (2013) benoemt een aantal geavanceerde technologische ontwikkelingen die ertoe zullen leiden dat de komende tien tot vijftien jaar veel banen zullen verdwijnen, zoals:
Feit is dat ons leven drastisch zal veranderen door robots en andere technologische ontwikkelingen. Van Akker Vindt

  • Industriële banen die verdwijnen door de komst van 3D printers
    Op dit moment zijn er nog beperkingen doordat de meeste 3D printers alleen maar vrij kleine dingen kunnen printen. Maar in principe kunnen 3D printers dingen in alle maten printen. In Amsterdam wordt al geëxperimenteerd met het bouwen van een 3D grachtenpand, bijvoorbeeld.
  • Gezondheidszorgrobots die verplegenden en verzorgenden kunnen vervangen
    In Japan zijn al robots ontwikkeld die steeds betaalbaarder worden en kunnen ondersteunen bij verschillende taken die nu door verplegenden en verzorgenden worden gedaan. Robots kunnen mensen al veilig uit bed tillen en ze voeren wanneer ze zelf niet meer kunnen eten. De ondersteunende functies in de verpleging en verzorging zullen hierdoor vermoedelijk verdwijnen.
  • Robots die conciërges en schoonmakers kunnen vervangen
    Er zijn al stofzuigers voor huishoudens die zelf het huis schoonmaken, ze zijn er ook die zelfstandig grotere ruimtes kunnen aanpakken, zoals bijvoorbeeld kantoren of de gezamenlijke ruimtes in appartementencomplexen.
  • Docenten en hoogleraren in het hoger onderwijs die vervangen worden door geavanceerde computersystemen
    Volgens Higgins zullen de komende tien jaar veel hoogleraren en andere docenten in het hoger onderwijs met pensioen gaan. Door de hoge kosten van het hoger onderwijs zal er grote druk worden uitgeoefend om de hoeveelheid onderwijzend personeel terug te schroeven, dat kan door het inzetten van geavanceerde computersystemen. Door het naar beneden brengen van de kosten zou het hoger onderwijs breed toegankelijk blijven. De vraag is overigens of er dan wel zoveel mensen nodig zijn met een bachelor of master op zak, belangrijker is het dat er meer mensen komen die zijn afgestudeerd in het juiste vakgebied. Zelf kan ik me weinig voorstellen bij het vervangen van hoogopgeleide docenten door technologie alleen. Ik kan me voorstellen dat er vormen van e-learning zijn, waaronder bijvoorbeeld serious gaming, die een toegevoegde waarde in het onderwijs kunnen bieden, maar de beste docenten inspireren je door hun eigen kennis en enthousiasme en door je aan het denken te zetten. Die eigenschappen zijn volgens mij heel lastig in een systeem of robot in te bouwen, maar wie weet moet ik over vijftien jaar toegeven dat ik het bij het verkeerde eind had. 
  • Basisschoolleraren en docenten in het voortgezet onderwijs door computersystemen
    Ook hier geldt dat veel leraren de komende jaren met pensioen zullen gaan en wellicht niet meer allemaal vervangen zullen worden. Er zijn al iPad scholen en de verwachting is dat in de toekomst alle leermiddelen digitaal zullen worden. Het leerrendement van individuele leerlingen kan ook digitaal gevolgd en geanalyseerd worden en het lesmateriaal op het niveau van de leerling aangepast. Er bestaan al scholen in de Verenigde Staten die zo werken en per leerling minder spenderen dan andere scholen maar waar leerlingen desondanks wél de beste scores halen op tests.
  • Huishoudrobots die huishoudelijke hulpen vervangen
    In de tekenfilmserie de Jetsons was er al Rosie de huishoudrobot, compleet met rokje en schortje. Ik noemde aan het begin van dit blog al robots die de vaatwasser kunnen uitruimen, de was opvouwen of je een biertje kunnen brengen. Ze bestaan al en het zal een kwestie van tijd zijn voor zulke robots binnen het bereik van een grote groep consumenten zullen komen. Dit betekent op termijn het verlies van werk door grote groepen huishoudelijk werksters, hier en in het buitenland.
  • Vrachtwagen- en taxichauffeurs door voertuigen zonder chauffeur
    Google is al bezig met het ontwikkelen van een auto zonder chauffeur, wanneer dat technologisch en financieel haalbaar wordt, zal het besturen van een voertuig niet meer zo zijn, zoals we het altijd hebben gekend. Maar dat betekent ook dat chauffeurs van taxi’s en vrachtwagens hun werk kwijt kunnen raken. Ja maar chauffeurs laden en lossen ook zeg je? Nou, die taak kunnen robots ook wel op zich nemen.
  • Bibliotheekmedewerkers door online bibliotheeksystemen
    Google werkt aan een online Google bibliotheek, waardoor bibliotheken en bibliotheekmedewerkers overbodig zullen worden. Verschillende bibliotheken van prestigieuze universiteiten, waaronder Harvard en Oxford werken samen met Google om hun boeken te digitaliseren en online vindbaar te maken. Maar er zijn ook al bibliotheken die robots gebruiken om je boek voor je te zoeken, dat werkt min of meer hetzelfde als magazijnen bij grote online winkelbedrijven.

En dat is nog niet alles

Andere banen die mogelijk op de tocht staan zijn banen voor bijvoorbeeld bedienend personeel in de horeca, winkelbedienden, maar zelfs voor artsen en koks kan gelden dat hun werk helemaal of deels door robots en andere geavanceerde systemen kan worden overgenomen.

Niet elke verandering is zondermeer een verbetering

Tijden veranderen en het is de vraag hoe wij ons zullen voelen wanneer ons hele leven wordt geautomatiseerd. Andersom zijn we inmiddels al heel lang gewend dat we ons geld uit de muur halen en niet meer krijgen van een bankbediende en onze treinkaartjes uit een automaat halen, terwijl we daar ook over liepen te sputteren toen die technologieën werden ingevoerd als kostenbesparende maatregel. Ik noemde in het vorige blog al de voorspelling dat wereldwijd op deze manier misschien wel een miljard banen verloren kunnen gaan. Niet elke verandering is zondermeer een verbetering, we zullen moeten nadenken over de gevolgen voor al die mensen die hun baan kunnen verliezen, voor de samenlevingen waarin zij leven en of dit wel is wat we willen en op welke manier we randvoorwaarden kunnen proberen te scheppen om deze aardkloot toch leuk en leefbaar te houden. Maar daar kom ik in een volgend blog nog op terug.

Robots kunnen mensen al veilig uit bed tillen Van Akker Vindt 2013