Nevermind de Polen! Robots nemen ons werk over!

Geert Wilders mag zich druk maken om Polen en andere immigranten die onze banen zouden inpikken, maar wil hij de grenzen ook dichtgooien voor robots?! Die zouden volgens professor James Higgins namelijk nog wel eens een reële bedreiging kunnen vormen voor onze banen. Dat geldt niet zoals je misschien zou verwachten alleen voor laagopgeleiden en zou bovendien sneller kunnen gebeuren dan menigeen denkt. In zijn artikel (2013) wijst hij erop dat als we niets doen het een kwestie van tijd is voor veel van onze banen zijn overgenomen door intelligente computersystemen en door robots. Ja, het klinkt in eerste instantie als een rare science fictionfilm, maar als je even doorleest, is het minder toch vergezocht dan het lijkt.

Niet alleen lager opgeleiden getroffen door de recessie

In zijn stuk beschrijft Higgins de arbeidsmarkt in de Verenigde Staten en de gevolgen van de Grote Recessie voor de werkloosheidscijfers en becijfert dat niet alleen banen voor laagopgeleiden zijn verdwenen, maar ook veel banen voor mensen met een middelbare beroepsopleiding. Afro-Amerikanen en Latino’s zijn lager opgeleid dan gemiddeld en worden dus bovengemiddeld getroffen door de economische crisis. Ik heb het niet uitvoerig uitgezocht, maar kan me goed voorstellen dat dat die ontwikkeling ook in Europa en dichterbij huis in Nederland, kan voordoen en ons en de immigranten hier óók kan treffen.

Waarom verdwijnen er zoveel banen?

Veel mensen zullen direct denken aan banen die door offshoring verdwijnen naar lagelonenlanden in Azië of andere werelddelen waar arbeidskrachten goedkoop zijn. Maar het verdwijnen van banen is ingewikkelder dan dat en heeft ook te maken met het feit dat sinds een jaar of 15 ondernemers vooral graag in opkomende economieën investeren, zoals bijvoorbeeld Brazilië, India en China (de ‘BRIC-landen’) en niet in Noord Amerika en Europa. Door de concurrentie met die BRIC-landen staan lonen onder druk en worden mensen en hun banen vervangen door robots en kunstmatige intelligente (KI) technologie. Robots kunnen door de bank genomen een betere kwaliteit leveren dan mensen en kosten minder. Bovendien ben je geen geld kwijt aan sociale zekerheidspremies, opleidingen enzovoort en zijn daarom voor veel ondernemingen een aantrekkelijk alternatief.

Veel werk is al geautomatiseerd

Dit geldt niet alleen voor bijvoorbeeld de autofabrieken, waar je misschien het eerst aan denkt en waar de auto’s voor een heel groot deel door robots in elkaar worden gezet. Dichterbij huis kom je het ook tegen. Wanneer je bijvoorbeeld je verzekeringsmaatschappij, de belastingdienst of je huisarts belt, kijk je er al niet meer van op dat je eerst een geautomatiseerd keuzesysteem hebt, al dan niet met een ingeblikte vrouwenstem. De banen die tot nu toe zijn overgenomen zijn niet perse altijd de meest uitdagende banen, maar ook die brengen uiteindelijk voor de mensen die daar werken wél brood op de plank. Als die banen verdwijnen, verdwijnt voor die mensen in ieder geval die mogelijkheid om een inkomen te vergaren. Meer robots en intelligente computers betekenen dus minder banen voor mensen en dat terwijl de robots in toenemende mate zullen worden ingezet om het werk te doen. Dat geldt niet alleen in het rijke westen, maar ook in China. De fabrikant die iPods en iPads in elkaar zet voor Apple heeft aangegeven binnen 3 jaar 1 miljoen robots te willen gebruiken, tegenover 10 duizend in 2011 en 300 duizend in 2012. Of die robots één op één fabrieksarbeiders zal vervangen, wordt uit het artikel niet duidelijk, maar dat er zo banen verloren gaan, is zeker.

Nieuwe technologie kost steeds meer banen

In het verleden was het zo dat nieuwe technologie meer banen opleverde dan er verloren gingen, maar de schaal waarop nu mensen worden vervangen door technologische innovaties is groter dan ooit tevoren. Het kan wel helpen om mensen op te leiden, maar er zullen ook veel mensen aan de kant blijven staan waarvan het opleidingsniveau te laag is. Ook voor hoger opgeleiden zal de toenemende automatisering betekenen, dat zij alleen aan de bak zullen komen wanneer hun kennis en competenties precies aansluiten op de eisen van die toekomstige arbeidsmarkt. Hoe die toekomst er precies uitziet, weet natuurlijk niemand.

Wereldwijd een miljard banen verloren?

Die onkenbare toekomst weerhoudt Higgins er evenwel niet van om zich aan een voorspelling te wagen. Hij voorspelt namelijk dat er in de VS makkelijk tussen de 3 en 5 miljoen banen verloren kunnen gaan en wereldwijd zelfs een miljard. Dat zijn enorme aantallen. Hiervoor geeft Higgins 2 verklaringen:

  • Ten eerste vormen kwaliteit en efficiency belangrijke onderdelen waarop wereldwijd geconcurreerd wordt. Robots en geavanceerde intelligente computersystemen kunnen zowel kwaliteit als doelmatigheid verbeteren. Dit betekent dat ze niet alleen de maakindustrie steeds verder over zullen nemen, maar op termijn ook de dienstensector.
  • Ten tweede zijn er robots en intelligente technologieën ontwikkeld die verschillende uitvoerende banen over kunnen nemen. Het zal niet lang duren voor de prijs daarvan zo laag is dat ze de concurrentie aan kunnen met laagbetaalde werknemers. Zo zouden zij bijvoorbeeld het werk van laagingeschaalde verplegenden en verzorgenden kunnen overnemen.

Management by Apps
Ook op managementniveau zullen volgens Higgins banen verloren gaan. Hij noemt dit ‘Management by Apps’, wat wil zeggen dat steeds meer applicaties ingezet zullen worden om beslissingen te nemen en dat uiteindelijk ook de managers zelf overbodig zullen worden. Dit betekent overigens niet alleen er banen verdwijnen, maar ook dat mogelijkheden om door te groeien binnen organisaties zullen verminderen.

Leidt hogere productiviteit wel tot een betere levensstandaard?

Economen zijn vaak druk met roepen dat een toename van productiviteit de weg is om de levensstandaard te verbeteren, maar een steeds toenemende productiviteit zou nog weleens het tegendeel kunnen opleveren: namelijk het onderuit schoffelen van die levensstandaard. Het is immers de vraag of degenen die de ondernemingen in handen hebben hun door robots gegenereerde welvaart willen delen. Misschien kunnen de economen en andere slimme denkers eens nadenken over nieuwe modellen om ook in de toekomst een redelijke levensstandaard voor iedereen te garanderen. Een wereld die nóg ongelijker verdeeld is, zou ik in ieder geval niet willen en lijkt mij niet wenselijk of houdbaar op de lange termijn. Iemand een suggestie? 

robots kunnen door de bank genomen een betere kwaliteit leveren dan mensen en kosten minder Van Akker Vindt 2013

Advertenties