Het eeuwige leven is ook geen pretje

Het eeuwige leven is ook geen pretje - Van Akker Vindt 2016

Deze week kwam er een bericht voorbij dat in de omgeving van Groenland een haai gevangen was. Uit onderzoek bleek dat deze de meer dan respectabele leeftijd van 392 jaar had bereikt. Dat is niet mis. Ik vond bejaarde schildpad Lonesome George die tot een paar jaar geleden op de Galápagos rondstruinde en ruim honderd werd al pretty amazing. Maar er zijn bazen en bovenbazen, zo blijkt. Ik herinner me dat er ook nog iets werd geroepen over een koikarper die 225 was geworden. Er werd bij vermeld dat wij mensen voorlopig geen kans maken om deze haai of koikarper naar de kroon te steken. Wij zijn namelijk warmbloedig (al zou je dat van sommige mensen niet zeggen) en verbranden het vege lijf daarmee bijna letterlijk sneller dan die kois of die haai.

Vrouwen worden ouder dan mannen, maar in slechtere gezondheid

Als soort zijn we succesvol, maar serieus oud worden doen we niet: op dit moment is de oudste mens volgens Wikipedia een Italiaanse die ruim 116 jaar oud is. En nog even verder in de cijfers duikend, was de gemiddelde leeftijd bij sterfte in Nederland ruim 78 jaar voor alle Nederlanders, ruim 75 voor de heren en ruim 80 voor de vrouwen. Vrouwen lijken daarmee het sterkste geslacht, maar wanneer je kijkt naar de resterende gezonde levensverwachting, lopen de cijfers van mannen en vrouwen nauwelijks uiteen. Lonesome GeorgeVrouwen worden dus uiteindelijk wel ouder, maar zijn eigenlijk veel langer ziek. Niet zo’n goede deal voor de chickies dus. Ahum.

Levensverwachting stijgt wereldwijd in vlot tempo

Als soort zijn we wel succesvol, dankzij betere hygiëne, meer welvaart, scholing enzovoort zijn we volgens deze teller met ruim 7, 4 miljard (7.443.020.263) mensen op deze aardkloot. Er zijn op het moment van schrijven vandaag al 137.898 kindjes geboren, 57.770 mensen gestorven en de wereldbevolking is met 80.191 toegenomen. (De goede opletter ziet dat deze cijfers niet perfect bij elkaar optellen. Dat komt doordat die tellers zo snel gaan, dat er niet tegen op te schrijven valt! Excuus voor deze dwaling). Volgens prognoses van de Verenigde Naties zal de wereldbevolking pas aan het einde van deze eeuw stoppen met groeien. Tegen die tijd zijn we met 10 miljard mensen. Voorlopig groeien we nog even door en ik zal in mijn leven die demografische kanteling vermoedelijk niet meer meemaken.

Singulariteit en onsterfelijkheid

Singulariteit en onsterfelijkheid - Van Akker Vindt 2016In het rijke westen zijn er bovendien nog mensen die geloven dat we steeds onsterfelijker worden doordat mens en techniek zullen versmelten. Singulariteit heet dat en dat zou bijvoorbeeld kunnen betekenen dat we met hele kleine chips in de bloedbaan doorlopend ons lijf en alle waarden kunnen monitoren, bijsturen en waar nodig oplappen en dat we onderweg zijn naar het eeuwige leven. Dan zouden er nog steeds mensen bijkomen, maar zou er niemand meer sterven. Van de ene kant heel fijn, want het liefst willen we natuurlijk niemand missen die we liefhebben. Maar aan de andere kant heeft zo’n toekomstbeeld toch ook een licht bitter dystopisch bijsmaakje.

De aarde als krioelend mierennest van mensen

Het wordt dan namelijk nogal druk op deze planeet. Als succesvolle soort nemen we nu al behoorlijk wat ruimte in en zeker de laatste 100-150 jaar heeft dat de planeet weinig goed gedaan. Techno-optimisten denken dat we voor problemen als vervuiling, grondstoffenverbruik, water- en voedselschaarste wel allemaal slimme oplossingen zullen verzinnen. En misschien is dat ook wel zo, maar dat we dan nog steeds met zijn allen op datzelfde kleine kluitje zitten verandert feitelijk niet. Toen ik nog jong en onbezonnen was, reisde ik eens een jaartje door Australië, toen en vermoedelijk ook nu nog een van de meest verstedelijkte landen ter wereld. Naast die steden heeft Australië ook veel ruimte voor wie toch zo nu en dan aan die –overigens ruim opgezette- steden wil ontsnappen. Als wij als soort zo kneiterhard blijven doorgroeien, zitten we straks met zijn allen in een groot krioelend mierennest, waar geen ontsnapping mogelijk is. Overal altijd mensen om je heen, hoe ver je ook reist. Natuurlijk kunnen we ons territorium uitbreiden door op termijn in een tent op Mars gaan wonen ofzo, maar ik vind dat niet een heel erg aantrekkelijk alternatief en sla zelf liever even over, ook als het per ongeluk nog in mijn leven zou gebeuren. krioelend mierennest van mensen - Van Akker Vindt 2016Heb ik een alternatief? Nee. Iedereen kan en moet zelf zijn of haar lijf en leven naar eigen inzicht inrichten en iedereen kan naar eigen inzicht kindertjes in de wereld zetten. Op wat uitzonderingen na, zou ik niet aan dat recht willen tornen. Maar toch…

Toch maar een (g)een kind politiek?

Misschien moeten we die wens voor een eeuwig leven lekker laten voor wat het is. Op een gegeven moment word je waarschijnlijk toch enorm blasé. Dan heb je echt alles al een keer gezien en verlies je misschien ook je drive. Alles wat immers vandaag of volgend jaar niet lukt, kan over honderd jaar ook nog wel.. Mij lijkt het niks. En dichterbij huis: moeten we er met zijn allen wel ongebreideld nieuwe mensjes bij maken? Of zou een (g)een kind politiek toch ook voordelen kunnen hebben? Want, eerlijk is eerlijk: ik zie die bevolkingsgroei naar 10 miljard helemaal niet zo zitten. En jij?

koi karpers kunnen 225 worden - Van Akker Vindt 2016

De populairste: een tussenstand van dit blog na 10 duizend bezoekjes

De populairste - een tussenstand van dit blog na 10 duizend bezoekjes Van Akker Vindt 2013

Nog geen jaar geleden schreef ik het eerste bericht voor dit blog. Het ging over de positie van Jolande Sap en GroenLinks. Een paar uur na publicatie maakte Sap haar vertrek bij GroenLinks bekend. Voor de goede orde: ik denk niet dat er sprake was van een oorzakelijk verband. Jolande Sap is inmiddels min of meer vergeten en ook GroenLinks lijkt uit ieders vizier te zijn verdwenen.

Dat geldt niet voor dit blog: eind mei gaf ik de tussenstand na 5 duizend bezoekjes en somde ik de 10 populairste berichten tot dan toe op. Nog geen vier maanden later kan ik de meest gelezen berichten na ruim 10 duizend bezoekjes voor jullie op een rij zetten. Dank jullie wel voor jullie interesse en natuurlijk hoop ik hier mooie dingen te blijven delen die zich ook in jullie belangstelling mogen verheugen.

Hier dan de 10 populairste berichten na 10 duizend bezoekjes:

  1. Deze banen verdwijnen vóór 2025 door technologische ontwikkelingen
  2. Oudere werknemer heeft last van negatieve beeldvorming
  3. Sociaal akkoord: is de vakbeweging onderdeel van de oplossing of van het probleem?
  4. Direct leidinggevende heeft de sleutel tot duurzame inzetbaarheid in handen
  5. Interview: Wajong: Anne leeft met labels – deel 1 van 2
  6. Vierkantjes en rondjes- over de (r)evolutie van het aanpassen van de taak en functie aan de werknemer in plaats van andersom
  7. Smartphonegebruik negatief voor werk-privébalans en gezondheid
  8. A girl named Poekelien
  9. Interview: Wajong: Anne leeft met labels – deel 2 van 2
  10. Nevermind de Polen! Robots nemen ons werk over!

 

Deze banen verdwijnen vóór 2025 door technologische ontwikkelingen

We hebben allemaal al gehoord van die ronde stofzuigrobots die hun eigen gang gaan. Deze week stond nog in de krant dat een thuiszorgorganisatie uren per week aan inzet van medewerkers bespaarde door zo’n apparaat bij cliënten thuis neer te zetten. Maar hoe zou het zijn als een robot de vaatwasser uitruimt, de was opvouwt en je en passant nog even een biertje brengt? Zou best lekker zijn om zo’n ding door het huis te hebben zoeven, nietwaar? En wat verder van je bed of eigenlijk juist dichterbij een robot die je in en uit bed tilt? Er zijn al prototypes van, dus het kan. Nu nog niet zo ideaal als we ze zouden willen en nog niet zo betaalbaar als we zouden willen, maar dat is vermoedelijk een kwestie van tijd.

En robots als kille vechtmachines? We kennen het uit sci-fi films en uit iets gezelligere films als the Incredibles, waar de teleurgestelde no.1 fan Syndrome een ultieme vechtmachine Omnidroid bouwt die automatisch sterker, slimmer en behendiger wordt door de tegenstand die hij krijgt. Het eerste pistool dat je met een 3D printer kan maken is al ontworpen en op internet zijn al petities te vinden om te voorkomen dat dit waarheid wordt, om te voorkomen dat mensen straks door kille berekenende machines worden aangevallen.

Onvoorspelbare of onvoorstelbare toekomst?

Feit is dat ons leven drastisch zal veranderen door robots en andere technologische ontwikkelingen. Ik had me 15 jaar geleden ook niet kunnen voorstellen dat we allemaal met zakcomputertjes zouden rondlopen die sneller zijn dan de desktops met die enorme monitors die we toen hadden. Maar de meeste mensen die ik ken lopen wél degelijk rond met zulke computertjes, in de vorm van een smartphone of tablet en dat vinden we doodnormaal. Net zoals we ons nu niet kunnen voorstellen dat misschien over een paar jaar veel mensen met zo’n raar Google Glass montuurtje over straat zullen kuieren.

De vierde singulariteit?

In het vorige blog gaf ik al aan dat robots ons werk zouden overnemen en dat dat ook gevolgen heeft voor de toekomstige verdeling van arbeid en inkomen en dus we een list moeten verzinnen om een fatsoenlijke levensstandaard voor een ieder te garanderen. Higgins noemt het innemen van arbeidsplaatsen door robots de vierde singulariteit. Er zijn er dus nog minimaal drie andere vormen van singulariteit, die door deskundigen op dit gebied worden bediscussieerd.

Singulariteit?

De eerste vorm van singulariteit gaat over het moment dat robots net zo intelligent worden als mensen. De meeste deskundigen denken dat dit moment zich zal voordoen in 2017, dus over vier jaar. Onvoorstelbaar? In 2011 won een robot van IBM al van mensen in de Amerikaanse tv-quiz ‘Jeopardy’ en men denkt dat dit kunstje op korte termijn wel op te schalen is. De tweede vorm van singulariteit is het moment dat robots zelfstandig zouden besluiten dat mensen overbodig zijn en ze daarom proberen uit te roeien. Gezelligheid en voer voor science fiction films. De derde variant komt heel toepasselijk uit Star Trek en wordt ‘kwantum singulariteit’ genoemd en gaat over het punt in tijd en ruimte dat normale natuurkundige wetten niet meer van toepassing zijn. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat dit ook mijn voorstellingsvermogen te boven gaat. En de vierde vorm van singulariteit is dus dat robots en computers je werk overnemen. Of dat nou de ultieme droom of een doemscenario is, hangt er vanaf hoe wij onze samenleving inrichten en welke kaders wij scheppen voor die robots.

Deze banen worden bedreigd door technologie

Higgins (2013) benoemt een aantal geavanceerde technologische ontwikkelingen die ertoe zullen leiden dat de komende tien tot vijftien jaar veel banen zullen verdwijnen, zoals:
Feit is dat ons leven drastisch zal veranderen door robots en andere technologische ontwikkelingen. Van Akker Vindt

  • Industriële banen die verdwijnen door de komst van 3D printers
    Op dit moment zijn er nog beperkingen doordat de meeste 3D printers alleen maar vrij kleine dingen kunnen printen. Maar in principe kunnen 3D printers dingen in alle maten printen. In Amsterdam wordt al geëxperimenteerd met het bouwen van een 3D grachtenpand, bijvoorbeeld.
  • Gezondheidszorgrobots die verplegenden en verzorgenden kunnen vervangen
    In Japan zijn al robots ontwikkeld die steeds betaalbaarder worden en kunnen ondersteunen bij verschillende taken die nu door verplegenden en verzorgenden worden gedaan. Robots kunnen mensen al veilig uit bed tillen en ze voeren wanneer ze zelf niet meer kunnen eten. De ondersteunende functies in de verpleging en verzorging zullen hierdoor vermoedelijk verdwijnen.
  • Robots die conciërges en schoonmakers kunnen vervangen
    Er zijn al stofzuigers voor huishoudens die zelf het huis schoonmaken, ze zijn er ook die zelfstandig grotere ruimtes kunnen aanpakken, zoals bijvoorbeeld kantoren of de gezamenlijke ruimtes in appartementencomplexen.
  • Docenten en hoogleraren in het hoger onderwijs die vervangen worden door geavanceerde computersystemen
    Volgens Higgins zullen de komende tien jaar veel hoogleraren en andere docenten in het hoger onderwijs met pensioen gaan. Door de hoge kosten van het hoger onderwijs zal er grote druk worden uitgeoefend om de hoeveelheid onderwijzend personeel terug te schroeven, dat kan door het inzetten van geavanceerde computersystemen. Door het naar beneden brengen van de kosten zou het hoger onderwijs breed toegankelijk blijven. De vraag is overigens of er dan wel zoveel mensen nodig zijn met een bachelor of master op zak, belangrijker is het dat er meer mensen komen die zijn afgestudeerd in het juiste vakgebied. Zelf kan ik me weinig voorstellen bij het vervangen van hoogopgeleide docenten door technologie alleen. Ik kan me voorstellen dat er vormen van e-learning zijn, waaronder bijvoorbeeld serious gaming, die een toegevoegde waarde in het onderwijs kunnen bieden, maar de beste docenten inspireren je door hun eigen kennis en enthousiasme en door je aan het denken te zetten. Die eigenschappen zijn volgens mij heel lastig in een systeem of robot in te bouwen, maar wie weet moet ik over vijftien jaar toegeven dat ik het bij het verkeerde eind had. 
  • Basisschoolleraren en docenten in het voortgezet onderwijs door computersystemen
    Ook hier geldt dat veel leraren de komende jaren met pensioen zullen gaan en wellicht niet meer allemaal vervangen zullen worden. Er zijn al iPad scholen en de verwachting is dat in de toekomst alle leermiddelen digitaal zullen worden. Het leerrendement van individuele leerlingen kan ook digitaal gevolgd en geanalyseerd worden en het lesmateriaal op het niveau van de leerling aangepast. Er bestaan al scholen in de Verenigde Staten die zo werken en per leerling minder spenderen dan andere scholen maar waar leerlingen desondanks wél de beste scores halen op tests.
  • Huishoudrobots die huishoudelijke hulpen vervangen
    In de tekenfilmserie de Jetsons was er al Rosie de huishoudrobot, compleet met rokje en schortje. Ik noemde aan het begin van dit blog al robots die de vaatwasser kunnen uitruimen, de was opvouwen of je een biertje kunnen brengen. Ze bestaan al en het zal een kwestie van tijd zijn voor zulke robots binnen het bereik van een grote groep consumenten zullen komen. Dit betekent op termijn het verlies van werk door grote groepen huishoudelijk werksters, hier en in het buitenland.
  • Vrachtwagen- en taxichauffeurs door voertuigen zonder chauffeur
    Google is al bezig met het ontwikkelen van een auto zonder chauffeur, wanneer dat technologisch en financieel haalbaar wordt, zal het besturen van een voertuig niet meer zo zijn, zoals we het altijd hebben gekend. Maar dat betekent ook dat chauffeurs van taxi’s en vrachtwagens hun werk kwijt kunnen raken. Ja maar chauffeurs laden en lossen ook zeg je? Nou, die taak kunnen robots ook wel op zich nemen.
  • Bibliotheekmedewerkers door online bibliotheeksystemen
    Google werkt aan een online Google bibliotheek, waardoor bibliotheken en bibliotheekmedewerkers overbodig zullen worden. Verschillende bibliotheken van prestigieuze universiteiten, waaronder Harvard en Oxford werken samen met Google om hun boeken te digitaliseren en online vindbaar te maken. Maar er zijn ook al bibliotheken die robots gebruiken om je boek voor je te zoeken, dat werkt min of meer hetzelfde als magazijnen bij grote online winkelbedrijven.

En dat is nog niet alles

Andere banen die mogelijk op de tocht staan zijn banen voor bijvoorbeeld bedienend personeel in de horeca, winkelbedienden, maar zelfs voor artsen en koks kan gelden dat hun werk helemaal of deels door robots en andere geavanceerde systemen kan worden overgenomen.

Niet elke verandering is zondermeer een verbetering

Tijden veranderen en het is de vraag hoe wij ons zullen voelen wanneer ons hele leven wordt geautomatiseerd. Andersom zijn we inmiddels al heel lang gewend dat we ons geld uit de muur halen en niet meer krijgen van een bankbediende en onze treinkaartjes uit een automaat halen, terwijl we daar ook over liepen te sputteren toen die technologieën werden ingevoerd als kostenbesparende maatregel. Ik noemde in het vorige blog al de voorspelling dat wereldwijd op deze manier misschien wel een miljard banen verloren kunnen gaan. Niet elke verandering is zondermeer een verbetering, we zullen moeten nadenken over de gevolgen voor al die mensen die hun baan kunnen verliezen, voor de samenlevingen waarin zij leven en of dit wel is wat we willen en op welke manier we randvoorwaarden kunnen proberen te scheppen om deze aardkloot toch leuk en leefbaar te houden. Maar daar kom ik in een volgend blog nog op terug.

Robots kunnen mensen al veilig uit bed tillen Van Akker Vindt 2013