Mandela

Nelson Mandela 1918-2013 - Van Akker Vindt 2013

Ik ben niet van het openbare rouwbeklag, maar wil toch een paar woorden wijden aan Nelson Mandela. Toen ik gisteravond hoorde dat Mandela op 95-jarige leeftijd overleden was, was ik daar wel even stil van. Ik ben opgegroeid met Mandela, de discussies over apartheid, het boycotten van Zuid-Afrika en het lied ‘Free Nelson Mandela‘ van Special AKA.

In de eerste klassen van de middelbare school raakte ik steeds meer geïnteresseerd in het wezenlijke onrecht dat racisme is. Ik deed er een spreekbeurt over, luisterde naar Public Enemy’s ‘It Takes a Nation’ en las ik boeken van Adriaan van Dis over de situatie in Zuid Afrika en later stapels boeken van Alice Walker. Toen ik in de bovenbouw zat en een middag vroeg thuis kwam uit school zag ik in een speciale televisie-uitzending Nelson en Winnie hand in hand de vrijheid tegemoet treden. Ontroerd keek ik toe.

Mandela werd president en een held voor meerdere generaties. Ondanks dat is er in Zuid Afrika nog steeds heel veel te winnen. Ik hoop dat zijn dood niet een stap terug betekent, maar mensen zal aanzetten om in zijn geest verder te timmeren aan een democratische staat waar iedereen mag zijn wie hij of zij is en de kans krijgt zich te ontplooien. Ik geloof niet in hemels en hiernamaalsen, maar als ze bestaan, verdient Mandela wat mij betreft een ereplaatsje. Ik hoop dat Mandela en waar hij voor stond niet vergeten worden.

Daarom op deze plek mijn kleine eerbetoon voor een bewonderenswaardige man.

Nelson Mandela-Van Akker Vindt 2013

Nelson Mandela (1918-2013)

 

Advertenties

Zwartepieten over Zwarte Piet

Zwartepieten over Zwarte Piet - Van Akker Vindt 2013

Je kan er de klok op gelijk zetten. Elk jaar in de winter slap geouwehoer rond een wak op de route voor de Elfstedentocht zodra het een keer vriest. En elk jaar de vaste discussie over of Zwarte Piet racistisch is tegen de tijd dat de bomen kaal worden. Tot dit jaar hield ik me er niet zo mee bezig en had ik hetzelfde beeld dat veel Nederlanders volgens mij hebben. Namelijk: ik heb nooit racistische associaties gehad bij Zwarte Piet. Dat was immers gewoon degene die het grote boek van Sinterklaas droeg en pepernoten strooide? Niks aan het handje dus en ik parkeerde het in de afdeling ‘Storm in een glas water’ waar ik veel in parkeer dat zich in de Nederlandse media afspeelt. Ook toen de discussie dit jaar steeds verder oplaaide had ik me eigenlijk voorgenomen me er niet in te mengen, maar ik stap daar vanaf en doe voor deze ene keer ook een duit in het zakje. Ik las namelijk zo’n anderhalve week geleden voor het eerst iets waardoor ik mijn basishouding van ‘onschuldig kinderfeestje’ en ‘mediahype’ toch moest nuanceren.

Eenzaam en ongemakkelijk bij Sinterklaas en zijn knecht

In de Volkskrant had iemand een stuk geschreven over dat zijn -dacht ik- Creools-Surinaamse vrouw zich vroeger als enige donkere kindje in de klas heel erg eenzaam en ongemakkelijk had gevoeld bij het jaarlijkse Sinterklaasfestijn. Hij had naar aanleiding van die opmerking van zijn vrouw ook een donker schoolvriendje van vroeger gebeld en die bevestigde dat het ook voor hem ook onaangenaam was om die zwartgeschminkte Pieterbazen te aanschouwen. Dat zette mij wel aan het denken. Als volwassene kan je al of niet zoiets misschien nog proberen te relativeren of zeggen dat Zwarte Piet is losgezongen van zijn historische context. Maar als kind kan je dat niet en ik kan er niet achterstaan dat die kinderen zich onnodig gekwetst worden onder het mom van ‘het is traditie’, ‘het is een kinderfeest’ of ‘het is onschuldig’.

Traditie rond Zwarte Piet schuurtZwarte Piet lijkt inderdaad wel verdacht veel op de Moorse knechten die op oude schilderijen te zien zijn - Van Akker Vindt 2013

Tegelijkertijd verbaas ik me over de felheid waar in Nederland het debat wordt gevoerd aan beide kanten. Sommigen vinden het vooral linksige p(r)ietpraat van de hoofdstedelijke grachtengordelbewoners en dat valt nog relatief mee. Maar er wordt ook niet geschuwd om de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust aan te halen en dan vraag ik me af of dat nou nodig is en of dit de meest effectieve manier is om anderen te doen inzien dat die traditionele Zwarte Piet wel degelijk een beetje schuurt. Zwarte Piet lijkt inderdaad wel verdacht veel op de Moorse knechten die op oude schilderijen te zien zijn met hun felgekleurde pofbroeken. Daar is geen ontkennen aan, ook als veel Nederlanders die associatie al heel lang niet (meer?) hebben en er verder niet zoveel mee bedoelen. Maar ook onbedoelde dingen kunnen kwetsend zijn.

‘Blijf van onze Zwarte Piet af!’

Het argument dat het een kinderfeest is en daarmee onschuldig verandert daar niets aan. Dat kan nooit een excuus zijn. Datzelfde geldt ook voor de nationalistische inslag dat het een traditie is. De enorme populariteit van de Facebookpagina Pietitie (ik vind hem ‘niet leuk’) onderstreept het gevoel van veel Nederlanders dat ze vooral van ‘onze Pieten af moeten blijven’ en dat het een traditie is en aan tradities moet je blijkbaar niet komen. Dat is natuurlijk een beetje schijnheilig want wij van de polder zijn niet te beroerd om met onze domineementaliteit anderen op hun fouten te wijzen.

Traditie als argument wordt selectief gebruikt

We vinden het volkomen logisch dat er geen zogenaamde heksen meer worden verbrand en kunnen ons niet voorstellen dat dat ooit wél zo was. En terug in onze tijd zijn we in het algemeen bepaald niet gecharmeerd van tradities zoals bijvoorbeeld de walvisjacht in IJsland en Japan, vrouwenbesnijdenis in verschillende Afrikaanse landen of stierenvechten in Spanje. In die gevallen zijn we -how convenient- wél van mening dat het feit dat het een traditie betreft, deze gebruiken niet rechtvaardigt en dat we deze zaken niet ethisch kunnen verantwoorden in deze tijd. 

We zijn niet gecharmeerd van tradities zoals stierenvechten in Spanje - Van Akker Vindt 2013Maar als het op een open debat over Zwarte Piet aankomt, zijn we een stuk minder redelijk en rationeel. Jammer, want volgens mij hebben de critici wel degelijk een punt. Ondanks dat vraag ik me ook af of dit debat nou iets is waar de VN zich in moet verdiepen en hoe objectief het onderzoek van een werkgroep is als die blijkbaar op voorhand haar mening al klaar lijkt te hebben.

Alles bij het oude houden vanwege goede herinneringen?

Ik begrijp de ophef wel, veel Nederlanders hebben er nooit bij stilgestaan welk gevoel Zwarte Piet kon oproepen bij onze donkergekleurde medelanders. Veel mensen hebben namelijk zelf goede herinneringen aan Sinterklaas en Zwarte Piet en willen vooral dat dat zo blijft. De Sinterklaastraditie wordt bovendien typisch Nederlands ervaren en dat anderen daar kritiek op hebben, valt niet altijd in goede aarde. Dat snap ik wel. Maar toch wil ik aan al die leukvinders van ‘Pietitie’ eens vragen of ze zich een beetje kunnen proberen in te leven in mensen die zich wél gekwetst voelen. Zo moeilijk is dat toch niet om je voor te stellen? Zijn onschuld, kinderfeest en traditie dan echt argumenten die dat rechtvaardigen?

Loslaten van gewoonten die niet meer werken

Los van wat ik vind en wellicht een minderheid van grachtengordeldwellers, denk ik dat met de doorlopende discussie het draagvlak voor Zwarte Piet uiteindelijk zal afkalven en Zwarte Piet ofwel zal verdwijnen ofwel veelkleurige collega’s krijgt. Ik denk niet dat dat erg is. Als mens en als volk laten we wel vaker ingesleten gewoonten los die in na verloop van tijd niet meer werken. Zo gaan die dingen nou eenmaal. Maar wat moeten we er in de tussentijd mee? Ik zou het jammer vinden als mensen die als Zwarte Piet de straat op gaan, straks worden opgepakt omdat ze racistisch zouden zijn. Ook als er mensen zijn die dat zo ervaren, is dat – daar ben ik van overtuigd- niet de intentie van het merendeel van de Pieten in kwestie. Misschien kunnen we komen tot een mooie overgang door stukje bij beetje wat meer gekleurde Pieten aan Sint’s assistententeam toevoegen.
Kinderen maakt het helemaal niets uit welke kleur de helpers van Sinterklaas hebben - Van Akker Vindt 2013Kinderen maakt het helemaal niets uit welke kleur de helpers van Sinterklaas hebben en die vinden het prima als er ook blauwe, roze of groene Pieten zijn. Het zijn de volwassenen die stennis maken. Niet de kinderen. 

Zoek een vorm die voor álle kinderen een feest is

Ik denk dat het een kwestie van tijd is voor we als volk hierop terugkijken en ons – net als bij die heksenverbrandingen – niet meer kunnen voorstellen dat we ooit Zwarte Piet zo hebben bevochten. We zullen ons erover verbazen dat we niet konden inzien dat anderen er wel een probleem mee konden hebben. Misschien duurt het tien of twintig, of misschien veertig jaar voor het zover is. Ik kan niet in de toekomst kijken, maar ik denk dat die ontwikkeling uiteindelijk onafwendbaar is in een multiculturele globaliserende wereld. Laten we ervoor zorgen dat we een vorm vinden waarbij Sinterklaas en zijn knechten voor álle kinderen een feest zijn, daar zijn we niet slechter mee af volgens mij. En om nog even terug te komen op die Elfstedentocht uit het begin van dit stukje: van de traditie om de kranten ermee vol te schrijven en journalisten naast wakken te parkeren zodra het een keer vriest, kunnen we probleemloos integraal afscheid nemen. Daarvan zal werkelijk níemand wakker liggen. 

Laten we ervoor zorgen dat we een vorm vinden dat Sinterklaas en zijn knechten voor álle kinderen een feest zijn Van Akker Vindt 2013

Gerelateerde berichten

Ongeduldig onderweg

Je kan maar beter genieten van de reis, zolang je onderweg bent. Van Akker Vindt 2013

Een paar jaar geleden was ik met een vriendin aan het wandelen aan een mooi stuk kust langs de Costa Brava. Het was lente, de omgeving was prachtig, het zonlicht viel op de zee en de plantjes op de rotsachtige kust bloeiden in vele kleuren. Ik genoot en nam de tijd om alles in me op te nemen en zo nu en dan foto’s te maken, maar de vriendin liep alsof ze een trein moest halen. Ik vroeg haar waarom ze zo snel liep en of ze zin had om even te stoppen om even te gaan zitten en van het uitzicht te genieten en een beetje te eten. De vriendin gaf aan dat ze geneigd was snel te lopen, omdat dan na afloop van de wandeling het genieten wel zou komen. Ik gaf aan dat het zonde was om onderweg niet ook (letterlijk) stil te staan en te genieten van al het moois dat die dag en de omgeving ons bood. Het punt dat ik maakte werd opgepikt en we vervolgden onze wandeling in alle rust in de zon. Niet de bestemming als doel, maar de reis zelf.

Het leven als reis

In het dagelijks leven ben ik daar desondanks dan weer niet altijd even goed in. Dan betrap ik mezelf erop dat ik vooral bezig ben met het bereiken van de bestemming. Misschien zou ik ook wanneer ik niet op vakantie ben, iets vaker stil moeten staan bij de reis en niet te veel bezig zijn met de bestemming. Natuurlijk is het gericht zijn op de uiteindelijke bestemming heel doelgericht, maar is de reis niet minstens zo belangrijk? Deze vergelijking zou je zelfs nog een stukje verder kunnen doortrekken. Is het leven zelf niet ook een reis? Misschien is voor mij als ongelovige het maken van een mooie levensreis misschien wel het hoogste goed en zou ik me minder bezig moeten houden met steeds denken aan waar ik (nog?) niet ben.

Bezig zijn met waar je niet bent

Immers: voor mij post mortem geen paradijs of eeuwige jachtvelden, dus het moet wel nu en hier een beetje gebeuren. Dat is vermoedelijk ook de dieper liggende reden van dat innerlijke ongeduld dat soms bij mij de kop opsteekt. Het leven is kort en dient gelééfd te worden, niet waar? Tegelijkertijd kan je betogen dat het leven te kort is om steeds ongeduldig op zoek te zijn naar die plek in het leven waar je op dat moment niet bent. Dát is pas zonde. Je kan maar beter genieten van de reis, zolang je onderweg bent. Als je dat doet, is de bestemming misschien niet zo belangrijk meer. 

Gerelateerde berichten

 

Polderkolder: waarin een klein land groot kan zijn

Onlangs was ik in Sri Lanka, een land waar het welvaartspeil ook zonder crisis substantieel lager ligt dan bij ons. Naast veel moois en vriendelijke, gastvrije mensen heb ik meer dingen gezien.

Tot een paar jaar geleden woedde in een deel van het land een burgeroorlog en ik heb verser dan ooit de verwoesting ten gevolge van oorlog mogen aanschouwen. Onrust, je inschrijven bij militairen voor je een gebied in gaat voor je eigen veiligheid, kapotte huizen en soms ook kapotte mensen die het toch nog kunnen navertellen. Daarnaast heb ik vrouwen in bussen zien bedelen met een in dat gebied blijkbaar gebruikelijke flyermethode. De briefjes waren opgesteld in een taal die ik niet kon lezen, maar aan hun enorme brandwonden in gezicht en hals te zien, vermoedde ik dat een verbolgen iemand uit de omgeving van deze vrouwen hen een onvrijwillige chemische behandeling had gegeven met een of ander zuur. En ja: hun hebben we net als vele anderen in die bussen wat geld gegeven. Aan het einde van de reis zagen we langs het spoor onderweg naar de hoofdstad kilometerslange krottenwijken, zoals ik die helaas ook ken uit andere landen. In de vervuilde hoofdstad zelf heb ik mensen zo goed en kwaad als het ging zien wonen op voetgangersbruggen boven stinkende asfaltwegen in het centrum. En dan heb ik het nog niet over vrouwen die voor omgerekend nog geen 3 euro per dag de hele dag kromgebogen op het strand visjes staan om te keren om ze te laten drogen in de tropische middagzon.

Dergelijke momenten zetten aan tot grote relativering over veel dat zich in ons kikkerland afspeelt en over de kranten die bol staan van de crisis, de zogenaamde ‘middeninkomens’ van huishoudens die meer dan 70 duizend euro verdienen en zich door Mark Rutte gepakt voelden met de inkomensafhankelijke zorgpremie een paar weken geleden, enzovoort. Ook toen ergerde ik me al. Stel dat je eens een paar tientjes extra kwijt bent. Boehoe.

Dan kom je thuis, nog in een waas van jetlag van het tijds- en temperatuurverschil en het feit dat je een nacht hebt overgeslagen op weg naar huis en krijg je de eerste berichten mee die hier spelen. Op de dag van aankomst ging het over de nieuwe dienstregeling van de NS en de kinderziektes bij de Fyra die maar niet op tijd wil rijden. Gaandeweg kwamen daar andere dingen bij. Een walvis die de verkeerde afslag nam, ondertussen op raadselachtige wijze Johannes werd gedoopt en voor het oog van de natie -zorgvuldig geïnformeerd door diverse kranten en journaals- stierf. Na de dood van bultrug Johannes werden niet alleen betrokkenen bedreigd die het die het dier ‘hadden moeten redden’, maar werd ook een stille tocht voorgesteld. Nu heb ik al een diepe hartgrondige hekel aan openbaar rouwbeklag via stille danwel lawaaitochten, maar dit slaat toch echt alles. De polderkolder ten top!

Dichterbij huis deden wijkbewoners een duit in het polderkolderzakje omdat de jaarlijkse kinderkerstmarkt dit jaar niet door de gemeente wordt gesubsidieerd en de gemeente daarmee ‘de kerstmarkt zorgvuldig om zeep had geholpen’. Blijkbaar kon de kinderkerstmarkt geen doorgang vinden omdat de gemeente niet meedeed. Onzin natuurlijk, een paar marktkraampjes huren kan ook zonder subsidie in de redelijk welvarende wijk waar ik mag wonen.

Ik merk dat al deze berichten voor mij slechts ruis zijn en concludeer dat als dit de dingen zijn waar onze media en onze samenleving zich druk maken, er eigenlijk nauwelijks van een crisis gesproken kan worden. Dit zijn heuse luxeproblemen. Ik heb al meer in arme landen gereisd en elke keer merk ik dat ik al deze stormen in glazen water sterker relativeer na thuiskomst: we hebben het echt heel goed met zijn allen. Maak jezelf niets anders wijs en laat anderen je niets anders wijsmaken. Mijn relativeringsvermogen zal ook weer slijten en wellicht zal ik straks ook weer klagen over kleine dingen, maar ik probeer dat niet te doen en elke dag even stil te staan bij wat we allemaal wél hebben. Laten we het ‘persoonlijke ontpoldering’ noemen.

Door oorlog verwoeste gebouwen in het centrum van Jaffna. Copyright: Sippy van Akker 2012

 

Gerelateerde berichten

Over Van Akker vindt..

Een blog met wat ik vind. Over van alles. Omdat het kan. Met ingang van heden.

Wie of wat ik ben? Nog net een thirty-something, bestuurskundige met veel kennis van duurzame inzetbaarheid en in het verlengde daarvan geïnteresseerd in arbeidsrelaties en hoe die zich ontwikkelen naar meer volwassen arbeidsrelaties met meer flexibiliteit en autonomie voor werknemers. Dit alles als gevolg van de Nederlandse poldergeest, steeds hogere opleiding, economie en demografie en technologische ontwikkelingen. De toekomst komt eraan! Of is ze er al?

Hierover blog ik en over meer. Dingen die ik observeer, dingen die me interesseren en dingen om op te reflecteren. Naast hopelijk binnenkort regelmatig verse berichtjes voeg ik ook een kleine selectie van ouder blogwerk toe aan dit blog.

Veel leesplezier!

sippy van akker