Interview: Wajong: Anne leeft met labels – deel 2 van 2

Anne Houtsma 2013 ~ Van Akker Vindt 2013Vorige week publiceerde ik een blog over Anne. Hieronder volgt het tweede deel van het interview. Anne is 31 en heeft VCFs, een syndroom waardoor ze minder snel dan gemiddeld dingen oppikt en wat sneller gestrest is. Anne zit in de Wajong en wil heel graag aan de slag. Maar dat is nog niet zo eenvoudig met al die etiketjes die ze heeft. Dat weerhoudt Anne overigens niet. Ze profileert zichzelf en blijft aan de weg timmeren. Bijvoorbeeld door opnieuw naar school te gaan.

‘Ik wil zelf ook niet mijn hele leven in de Wajong blijven’

Over een maand gaat Anne opnieuw naar school, ze heeft lang getwijfeld over wat ze wilde doen, op haar blog benoemt ze eerst de wens om een hbo-studie journalistiek te doen, maar komen ook andere opties aan de orde. Ik vraag haar wat de laatste stand van zaken is. Anne vertelt: ‘Ik wilde heel graag mbo-4 doen. Bij een gesprek raadde iemand van de school mij aan om eerst op mbo-3 te doen. Dat heet dan maatschappelijke ondersteuning. Daarna kan mbo-4 altijd nog. Ik heb wel een passie voor schrijven en wilde ook wel journalistiek doen. Maar dat is hbo en daarom wat te hoog gegrepen voor mij.’ Ik vraag haar of ze nog toestemming moest vragen bij het UWV, de organisatie die de Wajong-uitkeringen regelt: ‘Het UWV vindt het allemaal wel goed, zolang ik BBL (beroepsbegeleidende leerweg) doe. Ik moet dan een dag op school zitten en 20 uren werken. Dan kan ik misschien ook op termijn uit de Wajong. Ik vind dat allemaal prima. Ik wil zelf ook niet mijn hele leven in de Wajong blijven.’

De bovenkamer flink laten werken

Anne heeft zin om de 'bovenkamer even flink te laten werken' Van Akker Vindt 2013Ik vraag haar of ze nog begeleiding krijgt bij het zoeken van een baan. Anne vertelt dat ze een jobcoach heeft van Jobstart, die haar goed helpt en waarover ze erg tevreden is. Anne deed eerder vrijwilligerswerk waarbij ze activiteiten organiseerde voor werkzoekenden en jongeren met een beperking (bij ‘De Broekriem’ en ‘Hoezo Anders?’) en merkte dat ze dat heel leuk werk vond. De jobcoach suggereerde dat Anne het dan misschien in die richting moest zoeken. ‘Ze heeft me ook helpen bedenken dat wanneer ik het leuk vind om activiteiten te begeleiden en te organiseren ik misschien die kant wel op moet.’ En dat gaat Anne ook doen in de stage bij de opleiding: ‘Ik ga activiteiten organiseren en begeleiden bij een bejaardentehuis in Nijkerk.’ Hoewel Anne het helemaal ziet zitten om weer te gaan leren, omdat ze dan ‘de bovenkamer even flink te laten werken’, maakt ze zich toch ook wel wat zorgen: ‘Ik hoop wel dat ze daar ook een beetje begrip hebben. Ik moet voor de opleiding minimaal 20 uur werken. Ik zet maar in op 20 uur, want ik heb al een tijd niet gewerkt en ik denk dat dat al pittig genoeg is.’

‘Nu zeggen ze ineens: Laat maar zien wat je kan’

Vlak nadat Anne en ik een datum voor ons interview hadden geprikt, kwam in het nieuws dat de Wajongers worden ondergebracht bij de gemeenten, die ervoor moeten zorgen dat zij weer aan de slag kunnen. Toen ik op Twitter aan Anne vroeg wat ze er van vond, zei ze dat ze het vervelend vond. Eerst moest ze bewijzen dat ze niks kon voor de Wajong en nu moest ze ineens bewijzen wat ze wél kon. Ik haal die uitspraak op Twitter aan en vraag Anne om dat toe te lichten. ‘Nu ze moeten bezuinigen zeggen ze alsnog ineens: Laat maar zien wat je kan. Terwijl ik dat al die tijd al wilde. Ik wil gewoon werken, maar ik heb daar iets meer hulp bij nodig. Ik was daar al die tijd al heel lang mee bezig, maar dat geldt niet voor alle Wajongers. Heel veel Wajongers worden er heel onrustig van, terwijl ze niet voor niks in de Wajong zitten. De Wajong zorgt voor hun juist voor zekerheid.’

IQ van een banaan

Anne is vooral bang dat ze alle Wajongers om ze maar aan het werk te krijgen over één kam zullen scheren, zonder oog voor wat individuele Wajongers kunnen. ‘Als ze het doen, moeten ze niet zomaar mensen overal neer zetten. Dus niet van: We hebben 100 werkplekken en ga maar de hele dag inpakken. Ik zou daar gillend gek van worden.’ Hier spreekt Anne uit ervaring want ze heeft zelf inpakwerk gedaan bij de Sociale Werkvoorziening (SW). Ik vraag haar hoe het daar was. Anne vertelt ‘Daar zitten allerhande mensen, ook met verstandelijke en lichamelijke beperkingen. Vaak was er niet genoeg werk en dan zaten we de hele dag te mens-erger-je-nieten. Dan leek het meer op dagbesteding.’ Anne kon wel meer dan dozen inpakken, maar er waren geen andere opties. ‘Ik kon wel wat meer dan dozen inpakken, maar daar waren geen mogelijkheden voor.’

'Dan zit je tussen mensen die de hele dag praten over de Teletubbies. Daar word je wel gillend gek van na een tijdje' ~ Van Akker Vindt 2013Anne vervolgt ‘Iedereen moest die dozen inpakken, ongeacht of je meer kon of niet. Dan zit je tussen mensen met het IQ van een banaan.’ Ik schrik een beetje van die boude uitspraak, maar Anne nuanceert hem snel. ‘Ik heb verder alle respect voor die mensen hoor, daar gaat het niet om. Maar ik pas daar gewoon niet tussen. Dan zit je tussen mensen die de hele dag praten over de Teletubbies. Daar word je wel gillend gek van na een tijdje.’ Zoals ik met Anne aan het tafeltje in het café zit en Anne over zichzelf en haar ervaringen vertelt, kan ik me goed voorstellen dat die sociale werkplaats weinig recht deed aan Anne en haar mogelijkheden.

‘Ik was wel graag met Jetta in debat gegaan’

Dat Anne meer kan dan dozen inpakken, blijkt wel uit het feit dat ze in de tijd dat ons interview in de planning stond, maar nog niet had plaatsgevonden, werd geïnterviewd door het tv-programma Nieuwsuur. Hoewel Anne wel tevreden is met hoe ze in beeld is gebracht vindt ze het wél jammer dat ze niet gevraagd is live aan te schuiven bij de staatssecretaris voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid Jetta Klijnsma: ‘Ze praten altijd over mensen, maar niet mét mensen. Ik was wel graag met Jetta in debat gegaan. Ze doen er soms wel heel makkelijk over. Zo van: We hebben 100 duizend banen voor Wajongers klaarliggen en in 2026 zijn alle Wajongers aan het werk.’ En 2026 vindt Anne echt veel te lang duren. ‘Dan denk ik: Die is gek. Zolang wil ik niet wachten. Dan moet ik heel lang in de bijstand zitten.’

Niet iedereen in hetzelfde baantje duwen

Ik vraag Anne of ze nog een boodschap heeft voor de beleidsmakers en politici in Den Haag of bij de gemeenten. Anne heeft hier zeker wel ideeën over. Om te beginnen benadrukt ze dat niet iedereen hetzelfde behandeld moet worden en er goed gekeken moet worden naar het individu. Er moet per persoon worden bekeken wat hij of zij aan ondersteuning nodig heeft om goed te kunnen werken. Anne wil voorkomen dat mensen ergens terecht komen waar ze niet passen en uiteindelijk met een slechte ervaring toch weer thuis eindigen. ‘Ze moeten niet zeggen van: Ga maar lekker in een allemaal winkel werken en vakken vullen. En als het dan niet bij die persoon klopt en het mislukt dat ze dan zeggen: Zie je wel? We hebben een baan voor je geregeld en nu is het mislukt. Daar ben ik een beetje bang voor en dat wil ik niet. Je moet gewoon niet mensen allemaal in hetzelfde baantje duwen.’

Nieuwe Wajongplannen leiden tot veel onzekerheid

Anne heeft al heel veel verteld en we zijn al een uur in gesprek wanneer ik Anne ten slotte vraag of er nog dingen zijn die ik niet heb gevraagd, maar die ze wel graag had willen bespreken. Anne antwoordt van niet, maar ze vervolgt toch dat het niet om haar gaat en dat ze niet om aandacht zoekt voor zichzelf, maar dat ze wel het verhaal voor Wajongers wil verwoorden, die dat niet zo goed kunnen. Ze benadrukt dat ze niet het verhaal kan doen voor alle Wajongers. Dan zou ze zelf ook mensen over één kam moeten scheren en dat wil ze niet. Wat ze wél kan doen is om mensen te vertellen hoe het voelt om tegen de vooroordelen over Wajongers aan te lopen en uitleggen dat al die nieuwe plannen rond de Wajong bij haar, maar vast ook bij heel veel andere Wajongers heel veel onzekerheid teweegbrengen. En dat dát nou net is wat die groep niet kan gebruiken. Waarvan akte. 

Anne zit in de Wajong en wil heel graag aan de slag. Van Akker Vindt 2013

Links:

Advertenties