Interview: Wajong: Anne leeft met labels – deel 1 van 2

Wajong Anne leeft met labels Van Akker Vindt 2013Het is alweer een dikke maand geleden dat ik via Twitter op een blog van Anne (31) stuitte. Het blogartikel ging over het het leven met een etiket. Eerst kreeg Anne een etiket door het stellen van de diagnose waardoor er een onderscheid werd gemaakt tussen haar en andere kinderen. Vervolgens had ze een etiket nodig om een Wajong-uitkering te krijgen. En nu ze als Wajonger probeert de stap naar de arbeidsmarkt te zetten, loopt ze aan tegen de consequenties van al die etiketjes. Die stap naar de arbeidsmarkt gaat haar nu nog niet zo gemakkelijk af. Ik besloot Anne spontaan te vragen of ze niet een interview wilde doen voor op mijn blog. Omdat Anne veel te vertellen had, is het interview voor dit blog opgeknipt in twee delen. Hieronder volgt het eerste deel.

Deze keer dus geen kritische beschouwing, maar gewoon eens direct horen hoe het iemand vergaat die vanuit de Wajong aan het werk wil. Zo gezegd zo gedaan en op een warme dag in juli vond het interview plaats in een rustig hoekje van een café in Utrecht. Na Anne net een keer te vaak op het hart gedrukt te hebben, dat als een vraag niet duidelijk is, of ze hem niet wil beantwoorden, ze dat zeker moet zeggen, gaan we los. 

Blog om ervaringen te delen

Om te beginnen vraag ik Anne iets over zichzelf te vertellen. Anne vertelt dat ze gek is op dieren, een hond heeft en twee katten en dat ze in Amersfoort samenwoont met haar vriend. Ze zijn verloofd en willen trouwen. Verder vertelt ze dat ze in de Wajong zit. De Wajong staat voor ‘Wet werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten’ en is een regeling voor mensen die op jonge leeftijd een handicap kregen en daardoor een arbeidsbeperking hebben. Anne is een blog begonnen om haar ervaringen te delen met anderen en te kijken hoe mensen reageren wanneer ze meer vertelt over haar leven als Wajonger: ‘Als je een Wajonger bent, wordt er steeds benadrukt dat je niks kan. Maar het is niet allemaal zwart-wit. Je kan veel meer dan mensen denken. Ik wil juist heel graag laten zien wat ik allemaal kan.’

‘Motiverend dat mensen nu wel op me zitten te wachten’

In het algemeen krijgt ze positieve reacties op haar blog. Er zijn wel ‘pittige reacties’, zoals Anne ze noemt, maar die gaan vaak over de Wajong zelf en de ontwikkelingen die samenhangen met het invoeren van de Participatiewet en de herkeuringen. Anne fleurt helemaal op wanneer ze vertelt dat ze een trouwe schare lezers heeft, die haar op Twitter vragen wanneer er weer een blog komt. ‘Ik vind dat heel motiverend. Dan zitten er mensen wél op je te wachten en dat is eigenlijk wel nieuw, want ik heb vaak het idee dat ze niet op me zitten te wachten. Als ze vragen wanneer er weer een nieuw blog komt, ga ik maar snel weer een schrijven.’

‘Mijn beperking is maar een heel klein deel van mij’

Anne vindt het vervelend dat ze vaak alleen maar gezien wordt als Wajonger of iemand met een beperking. Anne is meer dan een beperking en is maakt dit ook goed duidelijk: ‘Ik ben niet ziek en ik hoef geen medelijden. Ik wil vooroordelen wegnemen. Ik ben ik en ik ben niet alleen maar een beperking. Mijn beperking is maar een heel klein deel van mij. Ik baal er heel erg van dat dat altijd veel groter gemaakt wordt.’ Ondanks dat Anne niet altijd aangesproken wil worden op haar beperking, heeft ze wel bewust gekozen om de Wajong-uitkering aan te vragen. ‘Ik heb bewust gekozen voor de Wajong. Ik wilde eerst op de reguliere arbeidsmarkt werken en heb daar een paar slechte ervaringen opgedaan. Ik had tijd nodig om weer op te krabbelen en mezelf te ontwikkelen en ben via een re-integratietraject in de Wajong terecht gekomen.’ Hoewel de Wajong haar de mogelijkheid gaf zichzelf te hervinden, ervaart Anne wel ook de nadelen van het stempel dat de Wajong oplevert: ‘Ik realiseerde me alleen toen niet dat dat stempel zo belangrijk is. Het is vervelend dat die vooroordelen een nadeel zijn. Ik vind het niet leuk hoe mensen tegen mij of andere Wajongers aankijken.’

Steeds weer uitleggen wat je hebt'Het duurde heel lang voor ik een hemdje aan kon trekken of doorhad op welke manier ik een onderbroek moest aantrekken' Van Akker Vindt 2013

Hoewel het woord beperking al een aantal keren in het gesprek is gevallen, hebben we nog niet besproken wat Anne nou heeft. Anne heeft VCFs (tegenwoordig wordt dat ook wel 22q11 genoemd). Het is een syndroom dat moeilijk uit te leggen is. Soms is dat lastig. ‘Als mensen bijvoorbeeld ADHD of autisme hebben, dan hebben mensen daar wel gelijk een beeld bij en nu moet ik ze heel veel uitleggen.’ En dat klopt, want ondanks dat ik bij ADHD en autisme inderdaad wel een beeld heb, heb ik dat niet bij VCFs. Ik vraag Anne om uit te leggen wat het voor haar betekent om VCFs te hebben: ‘VCFs is vooral dat je wat langzamer bent in je ontwikkeling. Het duurt bij mij wat langer voor het kwartje valt. Toen ik klein was duurde het veel langer voor ik ging lopen en voor ik mezelf kon aankleden. Het duurde heel lang voor ik een hemdje aan kon trekken of doorhad op welke manier ik een onderbroek moest aantrekken. Voor andere mensen is dat direct logisch, maar mij kost dat wat meer moeite.’

In de massa op kunnen gaan

Ik begrijp wel dat mensen niet direct zien dat er iets is met Anne. Anne profileert zich met haar blog en op Twitter en weet ook in een gesprek heel helder te verwoorden waar ze voor staat. Ik vraag Anne of ze soms wel zou willen dat mensen gelijk aan haar konden zien dat haar wat mankeert, maar dat is niet het geval. ‘Ik ben wel blij dat ik gewoon normaal over straat kan lopen en in de massa kan opgaan en anderen niet gelijk kunnen zien dat ik wat heb. Maar als je dingen wilt aanvragen waar je recht op hebt, bijvoorbeeld bij de Wajong of speciale afspraken op school, dan vergt het wel veel uitleg. Ook wel bij therapieën moet ik artsen of psychologen ook wel uitleggen wat het nou is en dat is soms best wel vermoeiend. Ik moet het gewoon altijd weer opnieuw uitleggen. Het is nooit zo dat ze zeggen: O je hebt VCFs, dat heeft die en die gebruiksaanwijzing’.

Een extra paragraaf in de gebruiksaanwijzing

In reactie op haar opmerking vraag ik Anne of ze een gebruiksaanwijzing heeft. Ze reageert erg ad rem. ‘Ja natuurlijk. Ieder mens heeft een gebruiksaanwijzing toch?’ Ze heeft helemaal gelijk. Ieder mens heeft een gebruiksaanwijzing en ik herformuleer mijn vraag of er bij haar een extra paragraafje in de gebruiksaanwijzing staat en wat dat dan betekent voor mensen in de dagelijkse omgang met Anne. Ze zegt hierover: ‘Ik heb nodig dat mensen geduld met mij hebben. Ik ben ook heel benieuwd hoe dat gaat als ik straks weer naar school ga. Ik ben ook wel gevoeliger en ik kan niet zo goed tegen stress. Ik heb wel voldoende overzicht nodig, anders ik raak ik van slag. Mijn hoofd raakt wat sneller vol dan dat van andere mensen en dat vergt wel begrip van mensen. In de huidige maatschappij met de economische crisis enzo is die ruimte er niet altijd. Maar ik kan ook een hele waardevolle bijdrage leveren.’

Sneller en langer van slag

Ze gaat nog even door met het toelichten wat ze nodig heeft om in een werkcontext goed te kunnen functioneren ‘Ik ben een iets lastigere doelgroep en heb een begripvolle leidinggevende nodig. De sfeer op de werkvloer is voor mij ook heel erg belangrijk. Ik ben daar heel gevoelig voor. Andere mensen vinden dat misschien ook wel belangrijk. Maar bij mij duurt het langer voor ik er over heen ben wanneer ik niet dat begrip krijg of de sfeer niet goed is. Als er iets kleins gebeurt op het werk, kan ik daarna nog wel echt een week lang van slag zijn.’

‘Maak je niet zo druk mens’

Ik vraag haar of haar vriend het soms ook lastig vindt dat ze bijvoorbeeld wat sneller gestrest is en er een extra paragraaf in de gebruiksaanwijzing zit. Anne vertelt dat haar vriend heel rustig is en zich niet zo gauw druk maakt, ook niet wanneer Anne dat zelf wel doet. ‘Dan zegt ie: Maak je niet zo druk mens. Dat werkt heel goed. Ik ben heel blij dat hij zo heel rustig is en daar word ik dan ook wel rustig van. Hij heeft er een heel goed gevoel voor hoe hij met mij om moet gaan en ik ben daar heel blij mee. Ik had eigenlijk nooit verwacht dat ik zo ver zou komen. Ik had vroeger nooit kunnen denken dat ik een man zou leren kennen die me accepteert zoals ik ben. Dat vind ik wel heel erg bijzonder.’

Anne Houtsma 2013 - Van Akker Vindt 2013

Bijzonder

Dat is inderdaad bijzonder. Net als de manier waarop Anne de moed niet opgeeft en zich blijft profileren, ondanks dat het soms ook heel lastig is. Ze doet van alles om zichzelf te blijven ontwikkelen en te pleiten voor meer begrip en aandacht voor de positie van Wajongers. Meer daarover en over de rest van het gesprek met Anne volgt binnenkort in een volgend blog

Advertenties