Boekbespreking: Bedrijfsethiek – Filosofische Perspectieven


Het boek ‘Bedrijfsethiek, filosofische perspectieven’ beoogt een toegankelijke inleiding te zijn voor studenten en docenten in het hoger onderwijs, die zich vanuit bedrijfskundige, economische en filosofische studies in de bedrijfsethiek moeten verdiepen. Het boek is een bewerking van een boek van dezelfde auteurs dat in 2011 voor de Angelsaksische markt werd geschreven met de titel ‘
Business Ethics and Continental Philosophy‘ en dat is te merken.

Continentale vs analytische filosofie

Boekbespreking  Bedrijfsethiek; Filosofische Perspectieven Van Akker Vindt 2013In het eerste hoofdstuk wordt ingegaan op het feit dat de bedrijfsethiek gedomineerd wordt door de Angelsaksische analytische filosofen die vooral een pragmatische vorm van bedrijfsethiek bedrijven en daarom populair zijn. Dit zou ten koste gaan van de continentale filosofie die zich meer bezighoudt met het stellen van fundamentele vragen en past in het beeld dat veel mensen in Nederland, inderdaad op het continent, hebben van filosofie. De laatste zou volgens de auteurs meer aandacht verdienen. In de kern ben ik het eens met de conclusie dat de continentale, meer filosofisch ingestelde bedrijfsethiek de nodige aandacht verdient. Maar mij bekruipt het gevoel dat dit probleem vermoedelijk meer relevant is voor de oorspronkelijke Angelsaksische doelgroep van het boek, dan voor de lezers van de Nederlandstalige bewerking daarvan en bovendien in een groot deel van de hoofdstukken de Angelsaksische, meer pragmatische analytische bedrijfsethici in het boek nog steeds de overhand hebben.

Van klassieke ethiek tot actuele thema’s

In het boek worden eerst meer algemene thema’s besproken die relevant zijn voor bedrijfsethici, zoals besluitvorming, rechtvaardigheid en belanghebbenden (‘stakeholders’). In het tweede deel worden specifieke thema’s besproken die de laatste jaren zich in veel aandacht van organisaties en in bredere zin, de maatschappij mogen verheugen zoals klokkenluiders, maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO), duurzaamheid en globalisering. Het eerste deel bestaat grotendeels uit de ons bekende bedrijfsethiek met het bespreken van respectievelijk doel-, plicht- en deugdethiek en heeft de nodige diepte. Ik vraag me wel af of zoiets als de stakeholdertheorie zoveel aandacht verdient als het in het eerste hoofdstuk van het boek krijgt. Dit is toch vooral organisatietheoretisch van aard. Hoewel ik de relevantie wel begrijp, zou ik een wat kortere beschrijving met een uitvoerigere kritische bespreking meer op zijn plaats hebben gevonden dan nu in het boek het geval is.

Met zevenmijlslaarzen door de materie

In het tweede deel van het boek worden verschillende actuele thema’s besproken en komt, net als in het eerste deel, een stoet aan interessante filosofen voorbij, die eerst beschreven en vervolgens terecht kritisch besproken worden. Desondanks heb ik het gevoel dat de bespreking steeds niet meer dan een aanzet is van wat het had kunnen zijn, of wellicht ook in de oorspronkelijke Engelstalige versie is geweest. Kritische noten worden gekraakt, maar je blijft achter met het onbevredigende gevoel dat hierover veel meer te zeggen was geweest dan er feitelijk gebeurt. Men gaat met zevenmijlslaarzen door de materie. En dat is een gemiste kans. Misschien hadden de auteurs er beter aan gedaan een aantal van de actuele thema’s die onderling verbonden zijn en elkaar overlappen, zoals MVO, duurzaamheid en globalisering te integreren en samen te voegen in een enkel wat groter hoofdstuk, waarin er wél meer ruimte was geweest om onderwerpen verder uit te diepen. Het blijft nu toch vooral beschrijvend en wat versnipperd overkomen.

Tandje té toegankelijk?

De auteurs zijn er in geslaagd toegankelijk te schrijven en misschien wel te toegankelijk, want duidelijke literatuurverwijzingen waarmee de lezer de brontekst er desgewenst bij kan zoeken ontbreken volledig in de tekst, net als een overzichtelijke bronnenlijst aan het einde van het boek. De auteurs bespreken achterin het boek wel aan wie ze schatplichtig zijn, maar echt handig is dat niet voor degenen die verder willen lezen en studeren. En dat was wel degelijk nuttig geweest. Want wanneer je het boek leest, wil je nog wel eens verder duiken in wat van de aangehaalde filosofische werken. Dan heb je, ondanks mijn kritische noten, als auteurs toch ook duidelijk iets goed gedaan!

Bos, R. ten & M. Painter-Morland (2013). Bedrijfsethiek; Filosofische Perspectieven. Amsterdam: Boom ISBN 978 94 6105 035 9

 

Van Akker Vindt Bedrijfsethiek recensie

 

Voor de recensierubriek van het Tijdschrift voor Ontwikkeling in Organisaties schreef ik een beknoptere recensie over hetzelfde boek. Voor Van Akker Vindt heb ik de uitvoerige versie hierboven geschreven. 

Advertenties